{"id":4991,"date":"2020-07-15T23:01:34","date_gmt":"2020-07-15T23:01:34","guid":{"rendered":"https:\/\/centrumsynteza.pl\/?p=4991"},"modified":"2026-09-30T12:40:43","modified_gmt":"2026-09-30T12:40:43","slug":"dysforia-i-niezgodnosc-plciowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/dysforia-i-niezgodnosc-plciowa\/","title":{"rendered":"Ksi\u0105\u017cka: Dysforia i niezgodno\u015b\u0107 p\u0142ciowa. Kompendium dla praktyk\u00f3w. PZWL, 2020."},"content":{"rendered":"\n<h2 style=\"margin-bottom: 12px;\">Pierwsze w Polsce kompendium dotycz\u0105ce zagadnienia dysforii i niezgodno\u015bci p\u0142ciowej<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W czerwcu bie\u017c\u0105cego roku, nak\u0142adem Wydawnictwa PZWL ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka pt. <em><a href=\"https:\/\/pzwl.pl\/Dysforia-i-niezgodnosc-plciowa,122304554,p.html?wpzwl\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener nofollow\">Dysforia i niezgodno\u015b\u0107 p\u0142ciowa. Kompendium dla praktyk\u00f3w<\/a> <\/em>pod redakcj\u0105 Bartosza Grabskiego, Magdaleny Mijas, Marty Dory i Grzegorza Iniewicza. Publikacja jest pierwsz\u0105 pozycj\u0105 na polskim rynku wydawniczym tak ca\u0142o\u015bciowo ujmuj\u0105c\u0105 zagadnienie innej \u2013 ni\u017c przypisana przy urodzeniu &#8211; to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej i cho\u0107 kierowana do lekarzy, psycholog\u00f3w, seksuolog\u00f3w, psychoterapeut\u00f3w, socjolog\u00f3w i prawnik\u00f3w a tak\u017ce student\u00f3w, zosta\u0142a stworzona przede wszystkim z my\u015bl\u0105 o pacjentach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zdecydowali\u015bmy si\u0119 przybli\u017cy\u0107 Pa\u0144stwu jej tre\u015b\u0107, z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, osoby do\u015bwiadczaj\u0105ce dysforii i niezgodno\u015bci p\u0142ciowej stanowi\u0105 liczn\u0105 grup\u0119 pacjent\u00f3w Centrum Terapii Synteza, gdzie otrzymuj\u0105 opiek\u0119 psychologiczn\u0105, seksuologiczn\u0105, <a href=\"https:\/\/centrumsynteza.pl\/centrum-krakow\/psychiatra-krakow\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">psychiatryczn\u0105<\/a> i endokrynologiczn\u0105. Po drugie, czworo autor\u00f3w, w tym dw\u00f3ch redaktor\u00f3w pracuje w Centrum, w zespole pomagaj\u0105cym osobom transp\u0142ciowym i niebinarnym w zakresie diagnostyki i terapii psychologicznej, <a href=\"https:\/\/centrumsynteza.pl\/centrum-krakow\/seksuologia\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">seksuologicznej<\/a> oraz <a href=\"https:\/\/centrumsynteza.pl\/centrum-krakow\/endokrynologia\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">endokrynologicznej<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rozdzia\u0142 1 \u2013 Klasyfikacja i ewolucja rozumienia zjawiska transp\u0142ciowo\u015bci w seksuologii oraz wsp\u00f3\u0142czesnych systemach diagnostycznych (<em>Magdalena Mijas, Karolina Koziara<\/em>)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W pierwszym rozdziale prze\u015bledzono zmiany w rozumieniu i definiowaniu zjawisk zwi\u0105zanych z poczuciem rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy przypisan\u0105 przy urodzeniu, a odczuwan\u0105 p\u0142ci\u0105. Autorki rekonstruuj\u0105c dyskurs wok\u00f3\u0142 to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej si\u0119gaj\u0105 po\u0142owy XIX wieku i prowadz\u0105 czytelnika przez ponad 150 lat historii medycyny i wyodr\u0119bniania si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnych uj\u0119\u0107 transp\u0142ciowo\u015bci, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 w pogl\u0105dach i pracach m.in. Magnusa Hirschfelda, Johna Moneya czy Harry\u2019ego Benjamina. Cenn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rozdzia\u0142u jest szczeg\u00f3\u0142owa analiza kryteri\u00f3w diagnostycznych w podr\u0119cznikach DSM i ICD, rekonstruuj\u0105ca drog\u0119 stopniowej depatologizacji r\u00f3\u017cnorodnych to\u017csamo\u015bci. Rozdzia\u0142 stanowi pierwsze opublikowane w j\u0119zyku polskim tak kompleksowy opis wy\u0142aniania si\u0119 transp\u0142ciowo\u015bci jako fenomenu odr\u0119bnego od istniej\u0105cych wcze\u015bniej w dyskursie medycznym interp\u0142ciowo\u015bci, transwestytyzmu czy homoseksualno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rozdzia\u0142 2 \u2013 Modele opieki i standardy post\u0119powania (<em>Bartosz Grabski<\/em>)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozdzia\u0142 drugi przybli\u017ca historyczne i wsp\u00f3\u0142czesne modele opieki nad pacjentami transp\u0142ciowymi. Autor rozpoczyna od om\u00f3wienia tzw. \u201emodelu klasycznego\u201d, patologizuj\u0105cego r\u00f3\u017cnorodne to\u017csamo\u015bci i ekspresje p\u0142ciowe i bazuj\u0105cego na za\u0142o\u017ceniach, \u017ce \u201eprawdziwa\u201d osoba transp\u0142ciowa ma binarn\u0105 identyfikacj\u0119, heteroseksualn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, odczuwa siln\u0105 niech\u0119\u0107 do swoich narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych i pragnie podda\u0107 si\u0119 wszystkim mo\u017cliwym zabiegom i operacjom adaptacyjnym, wraz z formalnym uzgodnieniem p\u0142ci. Takie post\u0119powanie ma najd\u0142u\u017csz\u0105 histori\u0119 lecz ze wzgl\u0119du na patologizuj\u0105cy charakter i b\u0142\u0119dne za\u0142o\u017cenie o jednorodno\u015bci populacji os\u00f3b transp\u0142ciowych, jest stopniowo wypierane przez mi\u0119dzynarodowe standardy. Wsp\u00f3\u0142czesna afirmatywna opieka nad zdrowiem os\u00f3b transp\u0142ciowych k\u0142adzie szczeg\u00f3lny nacisk na \u015bwiadom\u0105 zgod\u0119 pacjenta\/pacjentki, a model \u015bwiadomej zgody jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 standard\u00f3w publikowanych przez World Professional Association for Transgender Health (WPATH) Ich si\u00f3dma wersja zosta\u0142a przet\u0142umaczona na j\u0119zyk polski, a podstawowe za\u0142o\u017cenia zaprezentowane zar\u00f3wno w rozdziale drugim jak i w ca\u0142ej publikacji.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rozdzia\u0142 3 \u2013 Zasady diagnostyki i oceny (<em>Bartosz Grabski, Marta Dora, Dorota Baran, Stanis\u0142aw \u017bo\u0142\u0105dek, Magdalena Mijas<\/em>)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Specjali\u015bci zdrowia psychicznego i seksualnego oraz lekarze w swojej pracy spotykaj\u0105cy pacjent\u00f3w transp\u0142ciowych, tym rozdzia\u0142em prawdopodobnie zainteresuj\u0105 si\u0119 w pierwszej kolejno\u015bci. Autorzy kieruj\u0105c si\u0119 wspomnianymi wcze\u015bniej standardami WPATH i swoim do\u015bwiadczeniem klinicznym, opracowali zbi\u00f3r rekomendacji do prowadzenia afirmatywnej i jednocze\u015bnie rzetelnej diagnostyki, zindywidualizowanej do potrzeb pacjenta. Om\u00f3wione zosta\u0142y r\u00f3\u017cnorodne oczekiwania pacjent\u00f3w do\u015bwiadczaj\u0105cych dysforii lub niezgodno\u015bci p\u0142ciowej. Wyodr\u0119bnione zosta\u0142y dwa konteksty: diagnoza na potrzeby kliniczne i diagnoza na potrzeby s\u0105dowe, kt\u00f3re nie s\u0105 to\u017csame i powinny determinowa\u0107 post\u0119powanie specjalisty. Odr\u0119bny podrozdzia\u0142 zosta\u0142 przeznaczony na przybli\u017cenie diagnostyki psychoseksuologicznej wraz krytycznym om\u00f3wieniem zasadno\u015bci stosowania niekt\u00f3rych narz\u0119dzi.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rozdzia\u0142 4 \u2013 Pomoc psychologiczna, psychoedukacja, grupy wsparcia, psychoterapia (<em>\u0141ukasz Muldner-Nieckowski, Marta Dora, Grzegorz Iniewicz, Magdalena Mijas<\/em>)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wbrew powszechnym za\u0142o\u017ceniom, osoby do\u015bwiadczaj\u0105ce dysforii i niezgodno\u015bci p\u0142ciowej to r\u00f3\u017cnorodna populacja. Potencjalni pacjenci poszukuj\u0105 nie tylko wspomnianej wcze\u015bniej diagnostyki na potrzeby kliniczne czy s\u0105dowe, ale tak\u017ce \u2013 by\u0107 mo\u017ce nawet cz\u0119\u015bciej \u2013 pomocy psychologicznej i psychoterapeutycznej, aby radzi\u0107 sobie z trudno\u015bciami, kt\u00f3re mog\u0105, ale nie musz\u0105 wi\u0105za\u0107 si\u0119 z to\u017csamo\u015bci\u0105 p\u0142ciow\u0105 lub z niej wynika\u0107. Autorzy na podstawie swojego do\u015bwiadczenia w opiece psychiatrycznej, psychoterapeutycznej, seksuologicznej i psychologicznej przygotowali przegl\u0105d najwa\u017cniejszych zagadnie\u0144 pojawiaj\u0105cych si\u0119 w kontek\u015bcie \u015bwiadczenia osobom transp\u0142ciowym r\u00f3\u017cnych form pomocy i wsparcia w zakresie zdrowia psychicznego. Om\u00f3wione zosta\u0142y wybrane problemy poruszane przez osoby transp\u0142ciowe w psychoterapii i na grupach wsparcia, model wy\u0142aniania si\u0119 transp\u0142ciowej transp\u0142ciowo\u015bci w rozumieniu stadialnego procesu rozwojowego oraz najcz\u0119stsze trudno\u015bci zg\u0142aszane przez specjalist\u00f3w. Odr\u0119bne cz\u0119\u015bci rozdzia\u0142u przeznaczono na opis specyfiki pracy z par\u0105 oraz rodzinami z do\u015bwiadczeniem transp\u0142ciowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rozdzia\u0142 5 \u2013 Post\u0119powanie hormonalne (<em>Ma\u0142gorzata Trofimiuk-M\u00fcldner<\/em>)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w do\u015bwiadczaj\u0105cych <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/diagnostyka-dysforii-plciowej\/\">dysforii p\u0142ciowej<\/a>, a wi\u0119c dyskomfortu i cierpienia p\u0142yn\u0105cego z niezgodno\u015bci mi\u0119dzy p\u0142ci\u0105 przypisan\u0105 przy urodzeniu, cia\u0142em, a to\u017csamo\u015bci\u0105 p\u0142ciow\u0105, decyduje si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 leczenie hormonalne. Autorka w oparciu o przegl\u0105d pi\u015bmiennictwa w po\u0142\u0105czeniu z rozleg\u0142ym wieloletnim do\u015bwiadczeniem klinicznym w pracy z t\u0105 populacj\u0105 pacjent\u00f3w, przygotowa\u0142a szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie warunk\u00f3w wdro\u017cenia afirmatywnej terapii hormonalnej, zakres oceny zdrowia somatycznego, charakterystyk\u0119 i dawkowanie stosowanych preparat\u00f3w, ich oczekiwane skutki i dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane oraz proponowany schemat monitorowania efekt\u00f3w leczenia. Przedstawione zosta\u0142y tak\u017ce g\u0142\u00f3wne zasady leczenia hormonalnego ma\u0142oletnich, z uwzgl\u0119dnieniem supresji dojrzewania. Ten rozdzia\u0142 mo\u017ce by\u0107 pomocny nie tylko dla lekarzy endokrynolog\u00f3w i seksuolog\u00f3w, ale tak\u017ce dla pacjent\u00f3w potrzebuj\u0105cych rzetelnych informacji o stosowanym leczeniu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rozdzia\u0142 6 \u2013 Zasady post\u0119powania diagnostycznego i terapeutycznego u dzieci i m\u0142odzie\u017cy (<em>Marta Dora, Bart\u0142omiej Taurogi\u0144ski, Grzegorz Iniewicz<\/em>)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chocia\u017c u wi\u0119kszo\u015bci dzieci rozw\u00f3j to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej obiera typowy przebieg, zdarzaj\u0105 si\u0119 osoby, kt\u00f3re ju\u017c w bardzo m\u0142odym wieku, lub \u2013 cz\u0119\u015bciej \u2013 w okresie adolescencji, do\u015bwiadczaj\u0105 niezgodno\u015bci p\u0142ciowej, kt\u00f3ra mo\u017ce \u2013 cho\u0107 nie musi \u2013 skutkowa\u0107 dysfori\u0105. Autorzy opisali odr\u0119bne podej\u015bcia diagnostyczne i terapeutyczne, kt\u00f3rych dob\u00f3r musi by\u0107 uzale\u017cniony przede wszystkim od wieku, ale tak\u017ce od indywidualnej sytuacji pacjenta. Chocia\u017c u dzieci nie zaleca si\u0119 podejmowania \u017cadnych ingerencji medycznych, rodzina oraz dziecko z do\u015bwiadczeniem niezgodno\u015bci p\u0142ciowej powinni otrzyma\u0107 adekwatne wsparcie psychologiczne i psychoedukacj\u0119. Podej\u015bcie diagnostyczno-terapeutyczne w populacji pacjent\u00f3w nastoletnich r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od tego, czy dysforia p\u0142ciowa by\u0142a obecna przed rozpocz\u0119ciem dojrzewania czy nie. Autorzy om\u00f3wili te r\u00f3\u017cnice, jednocze\u015bnie przybli\u017caj\u0105c problematyk\u0119 zdrowia psychicznego w tej grupie wiekowej, szczeg\u00f3lnie nara\u017conej na przemoc i dyskryminacj\u0119 ze wzgl\u0119du na to\u017csamo\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rozdzia\u0142 7 \u2013 Prawa pacjent\u00f3w transp\u0142ciowych i ich r\u00f3wne traktowanie w opiece zdrowotnej (<em>Anna Mazurczak<\/em>)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00f3wne traktowanie os\u00f3b transp\u0142ciowych cho\u0107 powinno stanowi\u0107 wyraz poszanowania praw cz\u0142owieka i praw pacjenta, w Polsce na wielu p\u0142aszczyznach nie jest stosowane. Jednym z takich obszar\u00f3w jest kontekst uzgodnienia p\u0142ci metrykalnej, kt\u00f3ry odbywa si\u0119 na drodze pow\u00f3dztwa przeciwko rodzicom na podstawie Kodeksu post\u0119powania cywilnego. Autorka krytycznie przybli\u017cy\u0142a wymagania stawiane przed osobami chc\u0105cymi dokona\u0107 korekty oznaczenia p\u0142ci. Korzystaj\u0105c z do\u015bwiadczenia prawniczki pracuj\u0105cej na rzecz os\u00f3b transp\u0142ciowych przybli\u017cy\u0142a trudno\u015bci z jakimi zmagaj\u0105 si\u0119 one w s\u0105dach i urz\u0119dach. Zawarte w rozdziale informacje przydadz\u0105 si\u0119 przede wszystkim specjalistom wystawiaj\u0105cym opinie oraz bieg\u0142ym s\u0105dowym.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dodatek 1 \u2013 Procedury chirurgicznej korekty p\u0142ci (<em>Stanis\u0142aw \u017bo\u0142\u0105dek, Mateusz Pliczko<\/em>)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tej cz\u0119\u015bci dodatku zaprezentowano wybrane, najcz\u0119\u015bciej stosowane zabiegi chirurgiczne u os\u00f3b transp\u0142ciowych. Cho\u0107 nie wszystkie osoby oczekuj\u0105 takich oddzia\u0142ywa\u0144, chirurgiczna korekta jest jednym z element\u00f3w leczenia dysforii p\u0142ciowej. Autorzy podzielili procedury na zabiegi feminizuj\u0105ce, takiej jak np. rekonstrukcja klatki piersiowej, waginoplastyka, orchidektomia czy labioplastyka oraz zabiegi maskulinizuj\u0105ce, m.in. usuni\u0119cie gruczo\u0142\u00f3w sutkowych, histerektomia, metoidioplastyka czy falloplastyka. Zestawienie uzupe\u0142niono o procedury modeluj\u0105ce sylwetk\u0119 i moduluj\u0105ce g\u0142os.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dodatek 2 \u2013 S\u0142ownik kluczowych poj\u0119\u0107 (<em>Mateusz Pliczko, Magdalena Mijas<\/em>)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Adekwatny i afirmatywny j\u0119zyk jest jednym z podstawowych narz\u0119dzi u\u017cywanych w pracy z osobami transp\u0142ciowymi. Znajomo\u015b\u0107 aktualnej i podlegaj\u0105cej ci\u0105g\u0142ym redefinicjom terminologii pozwala specjali\u015bcie nie tylko precyzyjniej odr\u00f3\u017cni\u0107 zjawiska z obszaru to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej i seksualnej, ale tak\u017ce lepiej zrozumie\u0107 do\u015bwiadczenia pacjent\u00f3w. W aneksie zawarto zar\u00f3wno takie poj\u0119cia jak: binarno\u015b\u0107\/niebinarno\u015b\u0107, cisp\u0142ciowo\u015b\u0107, passing, detranzycja\/retranzycja, tucking, packing oraz szereg cz\u0119\u015bciej u\u017cywanych termin\u00f3w wraz z ich zwi\u0119z\u0142ymi definicjami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W czerwcu bie\u017c\u0105cego roku, nak\u0142adem Wydawnictwa PZWL ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka pt. Dysforia i niezgodno\u015b\u0107 p\u0142ciowa. Kompendium dla praktyk\u00f3w pod redakcj\u0105 Bartosza Grabskiego, Magdaleny Mijas, Marty Dory i Grzegorza Iniewicza.<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":4994,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[151],"tags":[522,523,145,524,525],"class_list":["post-4991","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psychoedukacja","tag-dysforia-plciowa","tag-niezgodnosc-plciowa","tag-transplciowosc","tag-transseksualizm","tag-transseksualnosc"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4991","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4991"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4991\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12112,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4991\/revisions\/12112"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4994"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4991"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4991"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4991"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}