{"id":5399,"date":"2021-02-20T22:15:27","date_gmt":"2021-02-20T22:15:27","guid":{"rendered":"https:\/\/centrumsynteza.pl\/?p=5399"},"modified":"2026-09-30T12:34:02","modified_gmt":"2026-09-30T12:34:02","slug":"stres-przyczyny-metody-radzenia-sobie-konsekwencje-dla-zdrowia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/stres-przyczyny-metody-radzenia-sobie-konsekwencje-dla-zdrowia\/","title":{"rendered":"Stres: przyczyny, metody radzenia sobie, konsekwencje dla zdrowia"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Endokrynolog Hans Selye, chc\u0105c dowie\u015b\u0107 istnienia nowego hormonu, wszczepia\u0142 tkanki bogate w hormony szczurom. Nie uda\u0142o mu si\u0119 go odkry\u0107, ale w momencie wstrzykiwania truj\u0105cego roztworu (formaliny) zaobserwowa\u0142 zmiany, kt\u00f3re da\u0142y pocz\u0105tek kolejnym badaniom. Zwierz\u0119ta w odpowiedzi na bod\u017ace awersyjne (uszkodzenia mechaniczne, szok termiczny, b\u00f3l i wysi\u0142ek, truj\u0105ca substancja) reagowa\u0142y w podobny spos\u00f3b. Obserwacje zosta\u0142y p\u00f3\u017aniej przedstawione i opisane w czasopi\u015bmie \u201eNature\u201d jako \u201enieswoista reakcja organizmu na stawiane mu \u017c\u0105dania\u201d. Tak te\u017c powsta\u0142a pierwsza definicja stresu, a Hans Selye do dzisiaj jest nazywany \u201eojcem stresu\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obecnie istnieje wiele sposob\u00f3w definiowania stresu. W historii ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 trzy g\u0142\u00f3wne grupy teorii traktuj\u0105cych stres jako: reakcja, bodziec lub relacja mi\u0119dzy jednostk\u0105 a wymaganiami \u015brodowiska. Hans Selye zapocz\u0105tkowa\u0142 my\u015blenie o stresie w znaczeniu reakcji fizjologicznych. Kolejno zwr\u00f3cono uwag\u0119 na obiektywne przyczyny, kt\u00f3re znacz\u0105co wp\u0142ywaj\u0105 na wyst\u0105pienie lub przebieg chor\u00f3b somatycznych. Ostatnie, relacyjne podej\u015bcie doprowadzi\u0142o do podzia\u0142u rozumienia stresu na: stres fizjologiczny oraz stres psychiczny.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Przyczyny stresu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przyczyn <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/stres\/\">stresu<\/a> jest wiele. Mo\u017ce to by\u0107 nadmiar obowi\u0105zk\u00f3w, praca, studia, z\u0142e stosunki rodzinne, og\u00f3lne trudno\u015bci w relacjach mi\u0119dzyludzkich, przewlek\u0142e zm\u0119czenie, choroby i zaburzenia psychiczne lub zdarzenia traumatyczne takie jak \u015bmier\u0107 czy wypadek. Poziom nat\u0119\u017cenia stresu oraz to jak sobie z nim poradzimy zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie od stresora (czyli zdarzenia wywo\u0142uj\u0105cego stres) oraz od naszych predyspozycji osobowo\u015bciowych i indywidualnej podatno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u015br\u00f3d badaczy stresu, obok subiektywnie zagra\u017caj\u0105cych bod\u017ac\u00f3w, wielu zwr\u00f3ci\u0142o szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na istnienie obiektywnych, uniwersalnych stresor\u00f3w stanowi\u0105cych zagro\u017cenie utraty korzy\u015bci, zasob\u00f3w, \u017ar\u00f3de\u0142 dochodu czy zdrowia. Nale\u017ca\u0142 do nich mi\u0119dzy innymi psychiatra Richard Rahe, kt\u00f3ry zainteresowa\u0142 si\u0119 stresem g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na jego negatywne konsekwencje dla zdrowia. Ostry lub utrzymuj\u0105cy si\u0119 stan stresu (w tym silne emocje), a tak\u017ce zmiany fizjologiczne i biochemiczne przekraczaj\u0105ce bazowy poziom aktywacji, przejawiaj\u0105 si\u0119 w postaci problem\u00f3w zdrowotnych. Zatem istotnym zadaniem dla prewencji oraz przewidywania rozwoju wszelkich chor\u00f3b sta\u0142o si\u0119 wyodr\u0119bnienie czynnik\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105cych ryzyko ich powstawania.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Stres w znaczeniu fizjologicznym. Czyli co dok\u0142adnie dzieje si\u0119 w naszym organizmie kiedy si\u0119 stresujemy?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do\u015bwiadczaj\u0105c stresu najcz\u0119\u015bciej mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 u siebie nast\u0119puj\u0105ce symptomy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Przyspieszone bicie serca,<\/li>\n\n\n\n<li>Wzrost ci\u015bnienia krwi,<\/li>\n\n\n\n<li>Sucho\u015b\u0107 w ustach,<\/li>\n\n\n\n<li>Zwi\u0119kszona potliwo\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n<li>zaburzenia koncentracji i pami\u0119ci,<\/li>\n\n\n\n<li>zawroty i b\u00f3le g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n<li>dolegliwo\u015bci jelitowo-\u017co\u0142\u0105dkowe,<\/li>\n\n\n\n<li>napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe,<\/li>\n\n\n\n<li>brak apetytu lub napady g\u0142odu,<\/li>\n\n\n\n<li>bezsenno\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n<li>wypadanie w\u0142os\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>k\u0142opoty z cer\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>spadek libido<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/centrumsynteza.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-cottonbro-4690707-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5415\" srcset=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-cottonbro-4690707-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-cottonbro-4690707-300x200.jpg 300w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-cottonbro-4690707-768x512.jpg 768w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-cottonbro-4690707-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-cottonbro-4690707-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istniej\u0105 dwa systemy odpowiedzialne za reakcje organizmu na stresuj\u0105ce zdarzenia: HPA podwzg\u00f3rze-przysadka-kora nadnerczy) oraz SAM (sympatyczny nadnerczowo-rdzeniowy. W obydwu systemach podwzg\u00f3rze stymuluje wydzielanie hormonu ACTH (adrenokortykotropowego), kt\u00f3ry nast\u0119pnie aktywuje nadnercze i produkowane przez ni\u0105 hormony stresu. W HPA wydzielanym hormonem jest kortyzol, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na metabolizm, doprowadzaj\u0105c do zwi\u0119kszenia spalania t\u0142uszcz\u00f3w i bia\u0142ka oraz zwi\u0119kszenia poziomu glukozy we krwi. System ten jest mniej pobudliwy i dominuje w sytuacji d\u0142ugotrwa\u0142ego stresu. Jego g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest uzupe\u0142nianie zasob\u00f3w uk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czulnego. W drugim systemie rdze\u0144 nadnerczy zostaje pobudzony do produkcji adrenaliny i noradrenaliny, powoduj\u0105c przyspieszon\u0105 reakcj\u0119 organizmu potrzebn\u0105 do natychmiastowego poradzenia sobie z sytuacj\u0105 stresow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podsumowuj\u0105c, posiadamy dwa osobne systemy przygotowuj\u0105ce nas w pierwszej kolejno\u015bci do natychmiastowej reakcji na zagro\u017cenie, a w razie przed\u0142u\u017cania si\u0119 sytuacji zagra\u017caj\u0105cej, do d\u0142ugotrwa\u0142ej i wyczerpuj\u0105cej walki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zobacz tak\u017ce: <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/zaburzenia-psychosomatyczne-gdy-cialo-reaguje-na-stres-i-emocje\/\">Zaburzenia psychosomatyczne \u2013 gdy\u00a0cia\u0142o reaguje na\u00a0stres i\u00a0emocje<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Fazy reakcji stresowej<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wspomniany na pocz\u0105tku odkrywca stresu Hans Selye opisa\u0142 3 fazy przebiegu reakcji stresowej:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"776\" height=\"572\" src=\"https:\/\/centrumsynteza.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Fazy-reakcji-stresowej.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5405\" srcset=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Fazy-reakcji-stresowej.png 776w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Fazy-reakcji-stresowej-300x221.png 300w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Fazy-reakcji-stresowej-768x566.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 776px) 100vw, 776px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Faza alarmowa. W pocz\u0105tkowym stadium jednostka do\u015bwiadcza szoku zwi\u0105zanego z sytuacj\u0105 stresow\u0105, a przy tym doznaje silnych, negatywnych emocji takich jak niepok\u00f3j i l\u0119k. Nast\u0119puje za\u0142amanie, po czym organizm reaguje natychmiastow\u0105 mobilizacj\u0105 si\u0142 i uruchamia procesy chroni\u0105ce (przeciwdzia\u0142anie szokowi)\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Faza przystosowania (odporno\u015bci). Po szybkim wzro\u015bcie nast\u0119puje stabilizacja. W fazie przystosowania organizm nauczy\u0142 si\u0119 skutecznie radzi\u0107 w zmienionych warunkach. Je\u015bli jednostce uda si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 problem wszystko wraca do normy. Je\u015bli nie, nast\u0119puje trzecia faza.<\/li>\n\n\n\n<li>Faza wyczerpania. Sta\u0142e pobudzenie oraz nadmierna czujno\u015b\u0107 doprowadza do wyczerpania organizmu. Odporno\u015b\u0107 jednostki maleje, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do rozwoju r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b. W skrajnych sytuacjach faza wyczerpania mo\u017ce doprowadzi\u0107 nawet do \u015bmierci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Czym jest stres w znaczeniu psychologicznym ?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedn\u0105 z najbardziej znanych teorii stresu psychologicznego jest poznawczo-transakcyjna teoria stresu Lazaursa i Folkman, kt\u00f3ra powsta\u0142a pod wp\u0142ywem rozwijaj\u0105cego si\u0119 w latach 80 XX wieku nurtu poznawczo-behawioralnego. Zak\u0142ada, \u017ce stres psychiczny jest relacj\u0105 mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a otoczeniem, kt\u00f3re zosta\u0142o przez niego ocenione jako zagra\u017caj\u0105ce dobrostanowi i przekraczaj\u0105ce zasoby. Autorzy nie tylko zwracaj\u0105 uwag\u0119 na to, \u017ce stresem jest sytuacja, kt\u00f3r\u0105 dana jednostka sama oceni\u0142a jako stresuj\u0105c\u0105, ale dokonuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kategoryzacji sytuacji na tak\u0105 kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 zagro\u017ceniem, zosta\u0142a ju\u017c oceniona jako strata lub krzywda albo stanowi wyzwanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badania psycholog zdrowia Kelly Mcgonigal, przeprowadzone na grupie 30 tysi\u0119cy doros\u0142ych amerykan\u00f3w, potwierdzaj\u0105, \u017ce nawet przekonanie o tym, \u017ce stres jest dla nas szkodliwy zwi\u0119ksza ryzyko zachorowania i \u015bmierci w por\u00f3wnaniu do grupy, kt\u00f3ra tak nie twierdzi. Przed przyst\u0105pieniem do spo\u0142ecznego testu stresu, prowadzonego przez Uniwersytet Harvard, nauczono uczestnik\u00f3w badania, \u017ce do\u015bwiadczenia z cia\u0142a takie jak przy\u015bpieszone bicie serca czy szybki oddech maj\u0105 przygotowa\u0107 ich do wykonania zadania. Przekonanie, \u017ce reakcje z cia\u0142a maj\u0105 pom\u00f3c w sprostaniu wyzwaniom doprowadzi\u0142o do ich zmiany. Stres powoduj\u0105cy przy\u015bpieszony puls powodowa\u0142 tak\u017ce zaw\u0119\u017canie t\u0119tnic, dlatego m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o szkodliwo\u015bci chronicznego stresu, kt\u00f3ry by\u0142 wi\u0105zany z chorob\u0105 wie\u0144cow\u0105. W eksperymencie udowodniono natomiast, \u017ce wiara w funkcj\u0119 wspieraj\u0105c\u0105 cielesnych reakcji stresu podczas wykonywania wa\u017cnego zadania powoduje, \u017ce t\u0119tnice pozostaj\u0105 rozlu\u017anione. By\u0142 to znacznie zdrowszy rodzaj pracy serca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W drodze podsumowania istotne znaczenie dla sytuacji stresuj\u0105cej ma nasza ocena. Mo\u017cna interpretowa\u0107 zar\u00f3wno sytuacj\u0119 jak i nasz\u0105 reakcj\u0119. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce fizjologia i psychika pozostaj\u0105 we wzajemnej interakcji i maj\u0105 na siebie ogromny wp\u0142yw. Dlatego w leczeniu chor\u00f3b przewlek\u0142ych i zaburze\u0144 psychicznych, dla kt\u00f3rych stres jest nieod\u0142\u0105cznym elementem, tak wa\u017cne jest holistyczne podej\u015bcie.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Radzenie sobie ze stresem<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Efektywno\u015b\u0107 radzenia sobie ze stresem ma ogromny wp\u0142yw na jako\u015b\u0107 naszego \u017cycia. Wa\u017cne jest aby umiej\u0119tnie radzi\u0107 sobie z nadmiarem negatywnych emocji. Ucieczka od sytuacji powoduj\u0105cych stres mo\u017ce znacznie pot\u0119gowa\u0107 napi\u0119cie. R\u00f3wnie\u017c brak asertywno\u015bci oraz rozmycie granicy mi\u0119dzy prac\u0105 a \u017cyciem rodzinnym predysponuje do rozwoju <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/jak-przewlekly-stres-wplywa-na-organizm\/\">przewlek\u0142ego stresu<\/a>. W jaki spos\u00f3b radzi\u0107 sobie z narastaj\u0105cym napi\u0119ciem?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Po pierwsze aktywno\u015b\u0107 fizyczna.<\/strong> Wysi\u0142ek prowadzi do wydzielania tak zwanych hormon\u00f3w szcz\u0119\u015bcia, czyli endorfin. Hormony powoduj\u0105 eufori\u0119 i poprawiaj\u0105 samopoczucie. Pierwsze porcje hormonu s\u0105 wytwarzane przez organizm po 30 minutach od rozpocz\u0119cia aktywno\u015bci fizycznej. Inn\u0105 korzy\u015bci\u0105 jest roz\u0142adowanie negatywnych emocji w konstruktywny spos\u00f3b. Walter Cannon, uwa\u017cany za tw\u00f3rc\u0119 koncepcji \u201e walcz lub uciekaj\u201d, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce ewolucyjne cz\u0142owiek wykszta\u0142ci\u0142 dwa g\u0142\u00f3wne rozwi\u0105zania w sytuacji zagro\u017cenia \u017cycia: ucieczka lub walka. By\u0107 mo\u017ce dlatego stres jest bardziej odczuwalny w dolnych ko\u0144czynach i przejawia si\u0119 w postaci \u201enieumiej\u0119tno\u015bci usiedzenia w miejscu\u201d. Dotyczy to zw\u0142aszcza sytuacji, kiedy mo\u017cliwo\u015b\u0107 podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 jest odroczona w czasie i w danej chwili nie mo\u017cemy jej \u201ezwalczy\u0107\u201d. W takiej sytuacji mo\u017ce \u015bwietnie sprawdzi\u0107 si\u0119 \u201ewybieganie stresu\u201d.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Relaksowanie si\u0119<\/strong>. Bardzo wa\u017cne zadbanie jest o odpowiedni odpoczynek. Odpoczywamy najcz\u0119\u015bciej przy realizowaniu pasji i hobby. Tak\u017ce wszelkie techniki relaksacyjne przys\u0142u\u017c\u0105 si\u0119 w odpr\u0119\u017ceniu organizmu. Do polecanych technik mo\u017cna zaliczy\u0107:<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;<em>Trening autogenny Schultza<\/em> \u2013 relaksacja neuromi\u0119\u015bniowa, polegaj\u0105ca na stosowaniu autosugestii w czasie wykonywania \u0107wicze\u0144 zaczerpni\u0119tych z jogi lub medytacji. Osoba przechodzi przez trzy etapy (bierny, koncentruj\u0105cy si\u0119 na organizmie i steruj\u0105cy organizmem), w kt\u00f3rych realizuje autogenne elementy (odczuwanie ci\u0119\u017caru, ciep\u0142a, ch\u0142odu reguluje prac\u0119 serca i oddechu). Trening ten jest bardzo cz\u0119sto polecany pacjentom z nerwic\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; <em>Trening relaksacyjny Jacobsona<\/em> \u2013 inaczej progresywna relaksacja mi\u0119\u015bni. Technika zak\u0142ada, \u017ce uporczywie my\u015blenie o \u017cyciu jak o przymusowym wykonywaniu czynno\u015bci manifestuje si\u0119 w postaci napi\u0119\u0107 w ciele. Relaksacja polega na uczeniu si\u0119 napinania mi\u0119\u015bni d\u0105\u017c\u0105cej do automatyzacji. Z pocz\u0105tku relaksacja jest stopniowa, nast\u0119pnie zr\u00f3\u017cnicowana. Uczy jednostk\u0119 napinania konkretnej partii mi\u0119\u015bni dla czynno\u015bci, kt\u00f3ra anga\u017cuje t\u0105 konkretn\u0105 grup\u0119. W ten spos\u00f3b pozosta\u0142e partie pozostaj\u0105 rozlu\u017anione. Techniki te wykorzystuje si\u0119 w zaburzeniach l\u0119kowych, problemach ze snem lub do polepszenia pracy narz\u0105d\u00f3w wewn\u0119trznych.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u0106wiczenie asertywno\u015bci oraz rozgraniczanie pracy od \u017cycia osobistego.<\/strong> Asertywno\u015b\u0107 jest po\u017c\u0105dan\u0105 cech\u0105 przez wi\u0119kszo\u015bc ludzi. Nie tylko jeste\u015bmy w stanie w ten spos\u00f3b zaskarbi\u0107 sobie szacunek u innych os\u00f3b, podtrzyma\u0107 stosunki na przyjaznym polu, ale r\u00f3wnie\u017c zatroszczy\u0107 si\u0119 o w\u0142asne potrzeby.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Wsparcie bliskich os\u00f3b. <\/strong>Obecno\u015b\u0107 bliskich os\u00f3b, zw\u0142aszcza w trudniejszym dla nas okresie, daje poczucie bezpiecze\u0144stwa, niweluje niepok\u00f3j, a wsp\u00f3lnie sp\u0119dzony czas pozwala zapomnie\u0107 o wszystkich troskach i zrelaksowa\u0107 si\u0119. Cz\u0119sto wsp\u00f3lne pokonanie problem\u00f3w dodatkowo zbli\u017ca do siebie i utrwala wi\u0119zi. Dlatego wsparcie przyjaci\u00f3\u0142 i rodziny jest nieoceniona pomoc\u0105 w uporaniu si\u0119 z sytuacj\u0105 stresuj\u0105c\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<section class=\"vc_cta3-container\">\n<div class=\"vc_general vc_cta3 vc_cta3-style-classic vc_cta3-shape-rounded vc_cta3-align-left vc_cta3-color-classic vc_cta3-icon-size-md vc_cta3-actions-bottom\">\n<div class=\"vc_cta3_content-container\">\n<div class=\"vc_cta3-actions\">\n<div class=\"vc_btn3-container vc_btn3-center\"><a class=\"vc_general vc_btn3 vc_btn3-size-md vc_btn3-shape-rounded vc_btn3-style-modern vc_btn3-color-blue\" title=\"\" href=\"https:\/\/centrumsynteza.pl\/centrum-krakow\/psychoterapia\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Psychoterapia w Centrum Synteza<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zobacz tak\u017ce: <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wypalenie-zawodowe-przyczyny-objawy-i-sposoby-radzenia-sobie-z-nim\/\">Wypalenie zawodowe \u2013 przyczyny, objawy i\u00a0sposoby radzenia sobie z\u00a0nim<\/a>, <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/mindfulness-trening-uwaznosci\/\">Mindfulness, czyli trening uwa\u017cno\u015bci<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Zaburzenia adaptacyjne i reakcje na ci\u0119\u017cki stres<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Zaburzenie adaptacyjne<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaburzenie adaptacyjne jest przeciwie\u0144stwem do reakcji adaptacyjnych, czyli stosowania adekwatnych sposob\u00f3w radzenia sobie ze stresem, pozwalaj\u0105cych na przystosowanie si\u0119 do danej sytuacji. Pojawia si\u0119 w odpowiedzi na bod\u017ace, kt\u00f3rych nat\u0119\u017cenie z obiektywnego punktu widzenia trudno by by\u0142o nazwa\u0107 traumatycznym, jednak ze wzgl\u0119du na predyspozycje osobowo\u015bciowe jednostki oraz znaczenie jakie nadaje temu zdarzeniu mog\u0105 wymaga\u0107 interwencji psychiatry lub psychoterapeuty.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osoba z zaburzeniem adaptacyjnym do\u015bwiadcza niepokoju, napi\u0119cia, przygn\u0119bienia oraz rozstroju emocjonalnego, kt\u00f3re znacz\u0105co ogranicza spo\u0142eczne funkcjonowanie i efektywne dzia\u0142anie. W znacznym nat\u0119\u017ceniu jednostka mo\u017ce przejawia\u0107 symptomy zaburze\u0144 l\u0119kowych czy depresyjnych lub innych zaburze\u0144 zachowania i emocji, kt\u00f3re mog\u0105 zosta\u0107 odroczone od czasu wyst\u0105pienia stresora.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do takich wydarze\u0144 mo\u017cemy zaliczy\u0107 przewlek\u0142a chorob\u0119, strat\u0119 bliskiej osoby czy utrat\u0119 pracy i problemy finansowe. Jednocze\u015bnie nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce \u015blub czy narodziny dziecka, tak\u017ce nale\u017c\u0105 do wa\u017cnych, prze\u0142omowych i stresuj\u0105cych wydarze\u0144 i r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 spowodowa\u0107 zaburzenie adaptacyjne.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Wydarzenia traumatyczne<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trauma w j\u0119zyku greckim oznacza zar\u00f3wno uraz psychiczny jak i fizyczny oraz znacz\u0105co r\u00f3\u017cni si\u0119 od innych stresuj\u0105cych zdarze\u0144 \u017cyciowych takich jak rozw\u00f3d, problemy finansowe czy choroba. Z tymi drugimi cz\u0142owiek jest w stanie sobie poradzi\u0107 podczas, gdy trauma widocznie ogranicza mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania. Na przestrzeni lat definicja traumy w klasyfikacjach diagnostycznych uleg\u0142a przemianie. W poprzednich edycjach DSM podkre\u015blano obiektywny charakter zdarze\u0144 oraz jego nietypowo\u015b\u0107 lub katastrofizm. Obecnie o prze\u017cyciu traumatycznym mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107, kiedy jednostka by\u0142a bezpo\u015brednim uczestnikiem, \u015bwiadkiem zdarze\u0144 o charakterze traumatycznym b\u0105d\u017a otrzyma\u0142a informacj\u0119 o traumatycznym prze\u017cyciu cz\u0142onka rodziny, przyjaciela lub innej bliskiej osoby. Do takich zdarze\u0144 zaliczono obok zagro\u017cenia utraty \u017cycia, wypadku, choroby \u015bmiertelnej czy katastrofy naturalnej r\u00f3wnie\u017c przemoc domow\u0105 i seksualn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u015br\u00f3d negatywnych nast\u0119pstw zdarze\u0144 traumatycznych w zale\u017cno\u015bci od czasu pojawienia si\u0119 i trwania objaw\u00f3w mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 ostr\u0105 reakcj\u0119 na stres oraz zaburzenie stresowe pourazowego.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/centrumsynteza.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-rodnae-productions-6003249-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5416\" srcset=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-rodnae-productions-6003249-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-rodnae-productions-6003249-300x200.jpg 300w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-rodnae-productions-6003249-768x512.jpg 768w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-rodnae-productions-6003249-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-rodnae-productions-6003249-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ostra reakcja na stres<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ostra reakcja na stres nale\u017cy do zaburze\u0144 przej\u015bciowych&nbsp; i rozwija si\u0119 bezpo\u015brednio po do\u015bwiadczeniu zdarzenia traumatycznego. Objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 w ci\u0105gu godziny i utrzymuj\u0105 si\u0119 do kilku dni. Osoba przejawiaj\u0105ca ostr\u0105 reakcj\u0119 na stres mo\u017ce do\u015bwiadczy\u0107 nierealno\u015bci siebie i \u015bwiata, odr\u0119twienia czy wr\u0119cz stuporu dysocjacyjnego (os\u0142upienie, mutyzm, nieprawid\u0142owa reakcja na bod\u017ace), zaburze\u0144 uk\u0142adu pokarmowego oraz moczowo-p\u0142ciowego. W skrajnych wypadkach zdarza si\u0119, \u017ce osoba po zdarzeniu traumatycznym mo\u017ce do\u015bwiadczy\u0107 tak\u017ce fugi dysocjacyjnej \u2013 obj\u0119tej niepami\u0119ci\u0105 podr\u00f3\u017cy w nieznane miejsce. R\u00f3wnie\u017c nale\u017cy wyr\u00f3\u017cni\u0107 grup\u0119 objaw\u00f3w niespecyficznych, czyli zaw\u0119\u017cenia uwagi, dezorientacja, wykonywanie aktywno\u015bci bezcelowych lub powoduj\u0105cych niedostosowanie, wycofywanie si\u0119 z kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych, rozpacz, gniew, utrata nadziei. W zale\u017cno\u015bci od nat\u0119\u017cenia wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 posta\u0107 \u0142agodn\u0105 umiarkowana oraz ci\u0119\u017ck\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W najnowszej, jedenastej edycji Mi\u0119dzynarodowej Klasyfikacji Chor\u00f3b i Problem\u00f3w Zdrowotnych (ICD-11) ostra reakcja na stres zostanie zakwalifikowana do &#8222;czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na stan zdrowia&#8221; i tym samym przestanie by\u0107 uznawana jako \u201eReakcja na ci\u0119\u017cki stres i zaburzenia adaptacyjne\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD)<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaburzenie stresowe pourazowe lub inaczej zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego nazywany kiedy\u015b \u201ezespo\u0142em wyczerpania z walk\u0105\u201d lub \u201ewstrz\u0105sem artyleryjskim\u201d jest jednym z zaburze\u0144 o charakterze l\u0119kowym. Zosta\u0142 uznany jako jednostka chorobowa przez Ameryka\u0144skie Towarzystwo Psychiatryczne w 1980 roku, w wyniku przeprowadzonych bada\u0144 na ofiarach dzia\u0142a\u0144 wojennych. W\u015br\u00f3d os\u00f3b mierz\u0105cych si\u0119 z negatywnymi konsekwencjami wojny dostrze\u017cono w\u00f3wczas wsp\u00f3lne, charakterystyczne objawy. Ofiary skar\u017cy\u0142y si\u0119 na ci\u0105g\u0142e, uporczywe powracanie wspomnie\u0144, sn\u00f3w lub my\u015bli zwi\u0105zanych z traumatycznymi do\u015bwiadczeniami jakoby ci\u0105gle prze\u017cywa\u0142y je na nowo. Pojawiaj\u0105ce si\u0119 migawki wspomnie\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 prze\u017cywane w formie omam\u00f3w, iluzji lub dysocjacyjnych epizod\u00f3w retrospekcji nazywane s\u0105 potocznie \u201eflashbackami\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby mo\u017cna stwierdzi\u0107 wyst\u0119powanie zaburzenia stresowego pourazowego musza wyst\u0105pi\u0107 dwa czynniki:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nara\u017cenie poprzez osobiste do\u015bwiadczenie, bycie bezpo\u015brednim \u015bwiadkiem, otrzymanie informacje o takim nara\u017ceniu przez blisk\u0105 osob\u0119, a tak\u017ce do\u015bwiadczenie powtarzaj\u0105cego si\u0119 lub skrajnie nasilonego, jednego lub wi\u0119cej z nast\u0119puj\u0105cych zdarze\u0144: \u015bmier\u0107, zagro\u017cenie \u017cycia, powa\u017cne obra\u017cenie cia\u0142a lub zagro\u017cenie wyst\u0105pieniem takiego obra\u017cenia, nadu\u017cycie seksualne lub zagro\u017cenie takim nadu\u017cyciem.<\/li>\n\n\n\n<li>Odr\u0119bno\u015b\u0107 od klinicznego obrazu innych zaburze\u0144.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wa\u017cnym aspektem jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce zaburzenie wyst\u0119puje po kr\u00f3tkiej przerwie od pojawienia si\u0119 zdarzenia traumatycznego. Cz\u0119\u015b\u0107 objaw\u00f3w (d\u0142ugotrwa\u0142ych) mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c doprowadzi\u0107 potencjalnie do trwa\u0142ych zmian osobowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W obrazie klinicznym PTSD obok wymienionych wcze\u015bniej symptom\u00f3w wskazuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Uporczywe unikanie bod\u017ac\u00f3w, my\u015bli, wspomnie\u0107, uczu\u0107, ludzi, miejsc, rozm\u00f3w, czynno\u015bci itd. zwi\u0105zanych z traumatycznym zdarzeniem,<\/li>\n\n\n\n<li>Odr\u0119twienie lub ot\u0119pienie uczuciowe, poczucie anhedonii i braku zainteresowania \u015bwiatem, izolowanie spo\u0142eczne,<\/li>\n\n\n\n<li>Niekiedy mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 ostre napady strachu, wybuchy paniki w odpowiedzi na bodziec przypominaj\u0105cy o zdarzeniu,<\/li>\n\n\n\n<li>Wyst\u0119powanie negatywnych zmian w funkcjonowaniu poznawczym oraz emocjonalnym przejawiaj\u0105cych si\u0119 w postaci: niezdolno\u015bci do pami\u0119tania wa\u017cnych aspekt\u00f3w zdarzenia traumatycznego lub negatywnych przekona\u0144 dotycz\u0105cych w\u0142asnej osoby, innych ludzi i \u015bwiata,<\/li>\n\n\n\n<li>Nadmierne pobudzenie uk\u0142adu autonomicznego, wzmo\u017cony stan czuwania, wzmo\u017cony odruch orientacyjny czy bezsenno\u015b\u0107. Nierzadko wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce my\u015bli samob\u00f3jcze lub nadu\u017cywanie alkoholu i lek\u00f3w<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Complex PTSD<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaburzenie stresowe pourazowe nie oddaje w pe\u0142ni obrazu klinicznego os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczaj\u0105 urazu psychicznego i fizycznego od kilku miesi\u0119cy po wiele lat. Dlatego alternatywnie zaproponowano okre\u015blenie Complex PTSD, gdzie poza podstawowymi obszarami zaburzenia stresowego pourazowego, cPTSD obejmuje dodatkowo obszary: dysfunkcj\u0119 w przetwarzaniu emocjonalnym, postrzegania siebie oraz zawierania relacji interpersonalnych. U osoby, kt\u00f3ra do\u015bwiadcza\u0142a wieloletnich, traumatycznych uraz\u00f3w i cierpi na cPTSD mo\u017cna zaobserwowa\u0107:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-rozregulowanie emocji objawiaj\u0105ce si\u0119 w postaci gwa\u0142townych wybuch\u00f3w z\u0142o\u015bci, zamro\u017cenia emocjonalnego, zachowa\u0144 autodestrukcyjnych;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-postrzegania siebie w negatywny spos\u00f3b: niska samoocena oraz poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, bezradno\u015b\u0107, ci\u0105g\u0142e poczucie winy i wstydu;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-niestabilne i zmienne zwi\u0105zki z innymi lud\u017ami, w kt\u00f3rych jednostka wykazuje: nadmiern\u0105 wrogo\u015b\u0107, k\u0142\u00f3tliwo\u015b\u0107, wycofanie, izolacja;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; zniekszta\u0142cony obraz sprawcy (np. syndrom sztokholmski) lub zaburzenie to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Leczenie &nbsp;PTSD<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ze wzgl\u0119du na uporczywo\u015b\u0107 niekt\u00f3rych objaw\u00f3w medykamenty mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 niezb\u0119dne w leczeniu. Przy w\u0142\u0105czeniu psychoterapii mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 najlepszych wynik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zar\u00f3wno psychoterapia psychodynamiczna jak i poznawczo-behawioralna przynosi wysok\u0105 skuteczno\u015b\u0107. Psychoterapeuta pracuj\u0105cy w nurcie psychodynamicznym pracuje z pacjentem nad powrotem do zdarzenia i przypomnieniem sobie jego szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, u\u015bwiadomieniem sobie zaistnia\u0142ych emocji oraz przepracowaniem ich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Terapi\u0105 cz\u0119sto stosowan\u0105 i dobrze przebadan\u0105 pod k\u0105tem skuteczno\u015bci w leczeniu PTSD jest tak\u017ce przed\u0142u\u017cona ekspozycja wywodz\u0105ca si\u0119 z nurtu poznawczo-behawioralnego. Przed\u0142u\u017cona ekspozycja obejmuje: psychoedukacj\u0119, treningi oddechowe, wielokrotne ekspozycje wyobra\u017ceniowe (konfrontacja z traumatycznymi wspomnieniami) oraz ekspozycje in vivo (konfrontacje z bod\u017acami przypominaj\u0105cymi dane zdarzenie, kt\u00f3rych osoby cierpi\u0105ce na PTSD uporczywie unikaj\u0105). Innymi znanymi technikami leczenia jest tak\u017ce terapia przetwarzania poznawczego (CPT, Cognitive Processing Therapy), w kt\u00f3rej wykorzystuje si\u0119 techniki umo\u017cliwiaj\u0105ce podwa\u017cenie nieadaptacyjnych my\u015bli i przekona\u0144 lub EMDR (ang. eye movement desensitization and reprocessing) (desensytyzacja za pomoc\u0105 ruchu ga\u0142ek ocznych), kt\u00f3rego celem jest ca\u0142kowite przetworzenie do\u015bwiadczenia traumatycznego oraz wstawienie nowego, kt\u00f3re jest w pe\u0142ni adaptacyjne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zapraszamy na konsultacj\u0119 <a href=\"https:\/\/centrumsynteza.pl\/centrum-krakow\/psychoterapia\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">psychoterapeutyczn\u0105<\/a> lub <a href=\"https:\/\/centrumsynteza.pl\/centrum-krakow\/psychiatra-krakow\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">psychiatryczn\u0105<\/a> do Centrum Terapii Synteza.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"5419\" src=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-alex-green-5699491-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5419\" srcset=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-alex-green-5699491-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-alex-green-5699491-300x200.jpg 300w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-alex-green-5699491-768x512.jpg 768w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-alex-green-5699491-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/pexels-alex-green-5699491-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zobacz tak\u017ce: <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/psycholog-krakow\/\">Psycholog Krak\u00f3w<\/a>, <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/mobbing-a-zdrowie-psychiczne\/\">Mobbing a\u00a0zdrowie psychiczne<\/a><\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 Endokrynolog Hans Selye, chc\u0105c dowie\u015b\u0107 istnienia nowego hormonu, wszczepia\u0142 tkanki bogate w hormony szczurom. Nie uda\u0142o mu si\u0119 go odkry\u0107, ale w momencie wstrzykiwania truj\u0105cego roztworu (formaliny) zaobserwowa\u0142 zmiany, kt\u00f3re da\u0142y pocz\u0105tek kolejnym badaniom. Zwierz\u0119ta w odpowiedzi na bod\u017ace awersyjne (uszkodzenia mechaniczne, szok termiczny, b\u00f3l i wysi\u0142ek, truj\u0105ca substancja) reagowa\u0142y w podobny spos\u00f3b. Obserwacje \u2026 <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/stres-przyczyny-metody-radzenia-sobie-konsekwencje-dla-zdrowia\/\">Continued<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":5403,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[580],"tags":[],"class_list":["post-5399","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zdrowie-psychiczne-w-miejscu-pracy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5399"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5399\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12080,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5399\/revisions\/12080"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/centrum-synteza-krakow\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}