Pierwsza wizyta u psychoterapeuty cz\u0119sto kojarzy si\u0119 z\nwydarzeniem stresuj\u0105cym, dla niekt\u00f3rych mo\u017ce by\u0107 zupe\u0142n\u0105 niewiadom\u0105, dla innych\nwi\u0105za\u0107 si\u0119 z nadziej\u0105 na polepszenie funkcjonowania. Czego mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119\npodczas pierwszego spotkania z terapeut\u0105? Czy mo\u017cna si\u0119 na takie konsultacje\nprzygotowa\u0107? Co warto zabra\u0107 ze sob\u0105? To wa\u017cne pytania, a odpowiedzi na nie\nmog\u0105 przynie\u015b\u0107 uspokojenie i lepsze zrozumienie sytuacji.<\/p>\n\n\n\n
Przede wszystkim chodzi o to, aby terapeuta m\u00f3g\u0142 zapozna\u0107 si\u0119 z pacjentem, jego objawami i sytuacj\u0105 \u017cyciow\u0105. Dla pacjenta natomiast jest to czas, w kt\u00f3rym mo\u017ce zadecydowa\u0107 czy czuje si\u0119 dobrze z terapeut\u0105, do kt\u00f3rego si\u0119 zg\u0142osi\u0142. Konsultacje trwaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej kilka spotka\u0144, w zale\u017cno\u015bci od nurtu pracy terapeuty oraz ilo\u015bci danych koniecznych do zebrania podczas takiego wywiadu. Jest to wywiad dotycz\u0105cy objaw\u00f3w, aktualnej sytuacji \u017cyciowej, historii \u017cycia i rozwoju psychologicznego, bliskich i dalszych relacji, cel\u00f3w i oczekiwa\u0144 od terapii. Aby lepiej zrozumie\u0107 te zagadnienia przyjrzyjmy si\u0119 im z bliska.<\/p>\n\n\n\n
Podczas konsultacji psychoterapeutycznej pytanie o objawy, czyli m\u00f3wi\u0105c potocznie pytanie o to, co sprowadza osob\u0119 do terapeuty, pada najcz\u0119\u015bciej jako pierwsze. Mowa tu o objawach utrudniaj\u0105cych funkcjonowanie, cz\u0119sto mog\u0105 one mie\u0107 charakter diagnozy psychiatrycznej, je\u015bli pacjent by\u0142 wcze\u015bniej konsultowany u lekarza specjalisty (np.: zaburzenia l\u0119kowe, choroba afektywna dwubiegunowa i objawy z ni\u0105 zwi\u0105zane, zaburzenia adaptacyjne, dystymia, depresja i inne). Objawy wp\u0142ywaj\u0105ce na aktualn\u0105 sytuacj\u0119 \u017cyciow\u0105 mog\u0105 mie\u0107 charakter interpersonalny i s\u0105 najcz\u0119\u015bciej opisywane jako brak zadowolenia z relacji bliskiej np. ma\u0142\u017ce\u0144skiej, poczucie uzale\u017cnienia od innych wa\u017cnych os\u00f3b np. rodzic\u00f3w, brak satysfakcji w \u017cyciu prywatnym i zawodowym, poczucie ci\u0105g\u0142ego niezadowolenia z siebie pomimo osi\u0105ganych sukces\u00f3w. Wa\u017cne, aby podczas etapu konsultacji szczerze opowiedzie\u0107 o swoich wewn\u0119trznych prze\u017cyciach, pozwala to terapeucie na poznanie pacjenta, a co za tym idzie, dobr\u0105 diagnoz\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Opowie\u015b\u0107 na temat swojego \u017cycia i\nrozwoju wewn\u0119trznego stanowi du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 konsultacji psychoterapeutycznej.\nSpecjalista pyta wtedy najcz\u0119\u015bciej o ramow\u0105 histori\u0119 od dzieci\u0144stwa do teraz,\nk\u0142ad\u0105c nacisk na najwa\u017cniejsze momenty rozwojowe (np. rozw\u00f3j w dzieci\u0144stwie,\nnauka szkolna, dojrzewanie, upodobania seksualne, relacje z rodzicami lub\nopiekunami, relacje romantyczne, stosunek do pracy). Dzi\u0119ki zdobyciu tych\ninformacji terapeuta uzyskuje wgl\u0105d w \u015bcie\u017ck\u0119 rozwoju pacjenta oraz zrozumienie\nwa\u017cnych i kszta\u0142tuj\u0105cych go zdarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Pacjent na etapie konsultacji proszony jest r\u00f3wnie\u017c o opisanie relacji jakie tworzy z innymi lud\u017ami: rodzicami (nawet je\u015bli rodzice ju\u017c zmarli to wa\u017cny jest ten wewn\u0119trzny opis relacji jak\u0105 dana osoba pami\u0119ta), partnerem, przyjaci\u00f3\u0142mi, znajomymi, wsp\u00f3\u0142pracownikami, szefem. Podczas kiedy pacjent opowiada o swoich relacjach terapeuta zwraca uwag\u0119 na ich jako\u015b\u0107, trwa\u0142o\u015b\u0107, spos\u00f3b piel\u0119gnowania, odczucia i my\u015bli jakie powy\u017csze relacje nios\u0105 (np: „najcz\u0119\u015bciej w relacji ze znajomymi czuje si\u0119 gorszy”, „moja matka zawsze mnie poprawia” lub „przy szefie czuje si\u0119 jakbym musia\u0142a mu co\u015b udowodni\u0107”). Ten etap diagnozy wst\u0119pnej jest szczeg\u00f3lnie istotny w zrozumieniu os\u00f3b z zaburzeniami osobowo\u015bci, poniewa\u017c to one najcz\u0119\u015bciej powoduj\u0119 d\u0142ugoterminowe niezadowolenie z relacji mi\u0119dzyludzkich.<\/p>\n\n\n\n
Po zebraniu wywiadu i postawieniu wst\u0119pnej diagnozy terapeuta wraz z pacjentem okre\u015blaj\u0105 cele i oczekiwania, kt\u00f3re maj\u0105 si\u0119 zrealizowa\u0107 dzi\u0119ki podj\u0119ciu terapii. Wa\u017cne, aby cele by\u0142y jasno okre\u015blone oraz dotyczy\u0142y tych aspekt\u00f3w funkcjonowania, kt\u00f3re maj\u0105 zosta\u0107 uzdrowione w procesie terapii. Cele terapeutyczne mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od jej rodzaju (nurtu). W psychodynamicznej psychoterapii d\u0142ugoterminowej takimi celami mo\u017ce by\u0107 podniesienie poczucia w\u0142asnej warto\u015bci lub zmiana np. cech osobowo\u015bci typu borderline. Podczas kr\u00f3tkoterminowej terapii poznawczo-behawioralnej cele mog\u0105 mie\u0107 charakter zmniejszenia poziomu l\u0119ku przed wyst\u0105pieniami publicznymi czy poradzenia sobie z objawami depresyjnymi. R\u00f3wnie istotne co ustalenie cel\u00f3w terapii, jest om\u00f3wienie i nierzadko urealnienie oczekiwa\u0144 pacjenta wobec terapii. Nierealistyczne oczekiwania wobec terapii mog\u0105 wynika\u0107 z braku wiedzy pacjenta na temat sposobu dzia\u0142ania psychoterapii, wi\u0119c konsultacje to odpowiedni czas, aby szczerze o tym porozmawia\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119sto jest to na przyk\u0142ad wyobra\u017cenie, \u017ce terapia w szybki spos\u00f3b rozwi\u0105\u017ce dany problem pacjenta, da gotowe rozwi\u0105zania (jak w coachingu). Terapeuta nie mo\u017ce obieca\u0107, \u017ce rozpocz\u0119cie psychoterapii spowoduje dostanie si\u0119 na wymarzone studia lub awans w pracy. Mo\u017ce natomiast by\u0107 pomocny w d\u0105\u017ceniu do tego typu cel\u00f3w oraz dawa\u0107 rozumienie zachowa\u0144 i pr\u00f3b podejmowanych przez pacjenta aby je osi\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Dla pewnej grupy os\u00f3b zg\u0142aszaj\u0105cych si\u0119 do psychoterapeuty wa\u017cnym elementem konsultacji jest okazanie historii dotychczasowego leczenia. Ma to miejsce w przypadku os\u00f3b, kt\u00f3re w przesz\u0142o\u015bci korzysta\u0142y ju\u017c z psychoterapii lub maj\u0105 za sob\u0105 histori\u0119 leczenia u lekarza psychiatry, by\u0142y hospitalizowane lub ucz\u0119szcza\u0142y na terapie grupow\u0105, np. w ramach dziennych oddzia\u0142\u00f3w psychiatrycznych. W tej sytuacji mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 pomocne zabranie ze sob\u0105 dokumentacji medycznej, zalece\u0144 prowadz\u0105cego lekarza psychiatry lub wypisu ze szpitala czy oddzia\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
Opr\u00f3cz zbierania informacji formalnych oraz rozeznania prze\u017cy\u0107 wewn\u0119trznych pacjenta, istotnym elementem konsultacji terapeutycznych jest zbadanie gotowo\u015bci do podj\u0119cia terapii. Dla pacjenta jest to temat istotny, dotyczy bowiem motywacji do rozpocz\u0119cia terapii. Czym jest motywacja do leczenia i dlaczego jest taka wa\u017cna?<\/p>\n\n\n\n
Motywacja do psychoterapii mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cny charakter. Najcz\u0119\u015bciej mowa o rozr\u00f3\u017cnieniu tzw. motywacji zewn\u0119trznej vs <\/em>wewn\u0119trznej. Najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, zewn\u0119trzna motywacja do leczenia to sytuacja, kiedy osoba chce si\u0119 go podj\u0105\u0107, poniewa\u017c kto\u015b bliski j\u0105 do tego namawia lub inne czynniki zewn\u0119trzne o tym decyduj\u0105 np. podj\u0119cie terapii, \u017ceby by\u0107 bardziej wydajnym w pracy. Wewn\u0119trzna motywacja to taki rodzaj prze\u017cycia, kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce si\u0119 z wewn\u0119trzn\u0105 potrzeb\u0105 pacjenta, jest niezale\u017cna od zmieniaj\u0105cych si\u0119 czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. <\/p>\n\n\n\n Motywacja wewn\u0119trzna to ch\u0119\u0107 podj\u0119cia terapii, aby poradzi\u0107 sobie z wewn\u0119trznymi trudno\u015bciami i tym samych polepszy\u0107 jako\u015b\u0107 swojego \u017cycia. W praktyce mo\u017ce to wybrzmiewa\u0107 nast\u0119puj\u0105co: „potrzebuje pomocy, bo chce w ko\u0144cu przesta\u0107 czu\u0107 si\u0119 tak \u017ale w relacjach z bliskimi”. Pacjenta do terapii mog\u0105 motywowa\u0107 jeszcze inne czynniki: zredukowanie konkretnych objaw\u00f3w czy ch\u0119\u0107 rozwoju. W wypadku motywacji objawowej istotne jest dobranie odpowiedniej metody leczenia. Je\u015bli pacjent stawia sobie za cel zmniejszenie objaw\u00f3w depresyjnych lub l\u0119kowych bez d\u0142ugoterminowej terapii osobowo\u015bci, mo\u017ce podj\u0105\u0107 terapi\u0119 poznawczo behawioraln\u0105, aby zadzia\u0142a\u0107 na doskwieraj\u0105ce najmocniej objawy. M\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem medycznym, pacjent wraz z terapeut\u0105 mog\u0105 zdecydowa\u0107 czy zastosowane leczenie b\u0119dzie objawowe (CBT) (\u017ar\u00f3d\u0142o<\/em>: M. Gulcz, M. Polak, 2002)<\/a> czy dotyka\u0107 b\u0119dzie przyczyn problem\u00f3w (tutaj zalecana jest terapia psychodynamiczna). (\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/a>F. Leichsenring<\/a>, E. Leibing, 2003<\/a>)<\/a><\/p>\n\n\n\n Po stronie pacjenta najwa\u017cniejsze w kwestii gotowo\u015bci do terapii to otwarto\u015b\u0107 na wej\u015bcie w relacj\u0119 terapeutyczn\u0105 oraz na potencjaln\u0105 zmian\u0119. (\u0179r\u00f3d\u0142o: J. S. Ogrodniczuk i in. , 2009<\/em>)<\/a>. Czynnikiem wspomagaj\u0105cym sukces terapii jest silna i w\u0142asna motywacja, dopuszczenie do siebie my\u015bli, \u017ce pod wp\u0142ywem terapii dokona si\u0119 pewien rozw\u00f3j. Warto przed rozpocz\u0119ciem terapii zada\u0107 sobie pytanie o mo\u017cliwo\u015bci czasowe i finansowe: ile czasu w tygodniu jestem w stanie po\u015bwi\u0119ci na terapi\u0119? (raz czy dwa razy), jak d\u0142ugo mo\u017ce ona trwa\u0107? (kilkana\u015bcie spotka\u0144 czy wiele miesi\u0119cy), czy to dobry moment \u017cyciowy na podj\u0119cie takiego zobowi\u0105zania (mo\u017ce planuj\u0119 przeprowadzk\u0119 do innego miasta w przeci\u0105gu paru miesi\u0119cy, niebawem rodz\u0119 dziecko). Dobrze jest zrobi\u0107 sobie miejsce na psychoterapie i g\u0142owie i \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce rozpocz\u0119cie psychoterapii jest wydarzeniem stresuj\u0105cym, wymaga otwarto\u015bci oraz odwagi. Zbyt silna koncentracja na w\u0105tpliwo\u015bciach mo\u017ce ten proces zak\u0142\u00f3ci\u0107, dlatego wa\u017cne, aby wspiera\u0107 w sobie nadziej\u0119 oraz oczekiwanie dobrego. Taka postawa wraz z kompetencjami terapeuty mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 kluczem do sukcesu leczenia.<\/p>\n\n\n\nCzyja to motywacja?<\/h3>\n\n\n\n