{"id":788,"date":"2019-10-13T21:03:24","date_gmt":"2019-10-13T21:03:24","guid":{"rendered":"http:\/\/new.centrumkontakt.pl\/?p=788"},"modified":"2026-09-30T12:30:21","modified_gmt":"2026-09-30T12:30:21","slug":"rola-edukacji-seksualnej-w-minimalizowaniu-ryzykownych-zachowan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/rola-edukacji-seksualnej-w-minimalizowaniu-ryzykownych-zachowan\/","title":{"rendered":"Rola edukacji seksualnej i psychoterapii\u2026"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">w minimalizowaniu ryzykownych zachowa\u0144 seksualnych w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy i m\u0142odych doros\u0142ych cierpi\u0105cych z powodu zaburze\u0144 psychicznych<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozw\u00f3j psychoseksualny cz\u0142owieka jest z\u0142o\u017conym procesem zale\u017cnym od czynnik\u00f3w biologicznych, psychicznych i kulturowych. Nale\u017cy jednak wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, i\u017c o ile uwarunkowania biologiczne uwa\u017cane s\u0105 za wzgl\u0119dnie sta\u0142\u0105 podstaw\u0119 dla rozwoju seksualnego, to wp\u0142ywy psychiczne i \u015brodowiskowe ulegaj\u0105 zmianom (Beisert, 2006). Wiek dorastania jest okresem kluczowych przemian w \u017cyciu m\u0142odego cz\u0142owieka. Ten czas obejmuje zmiany na poziomie fizjologicznym, poznawczym, behawioralnym, intelektualnym, emocjonalnym oraz w relacji jednostka-otoczenie. Przejawem prawid\u0142owego rozwoju psychoseksualnego jest uwzgl\u0119dnienie powy\u017cszych sfer \u015bci\u015ble zwi\u0105zanych z seksualno\u015bci\u0105. Zgodnie z t\u0105 my\u015bl\u0105 seksualno\u015b\u0107 jako taka nie stanowi warto\u015bci autonomicznej, a jest jednym z wymiar\u00f3w \u017cycia osoby. Wed\u0142ug autorskiego modelu E. Rojewskiej (2018), na integracj\u0119 seksualn\u0105 m\u0142odzie\u017cy sk\u0142ada si\u0119 sze\u015b\u0107 komponent\u00f3w: <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li> przyjmowanie integralnej i pozytywnej wizji seksualno\u015bci cz\u0142owieka, <\/li><li>akceptacja to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej i zwi\u0105zanych z ni\u0105 r\u00f3l, <\/li><li>dojrza\u0142o\u015b\u0107 seksualna w aspekcie biologicznym, <\/li><li>dojrza\u0142o\u015b\u0107 emocjonalnego wymiaru seksualno\u015bci, <\/li><li>psychizacja (znajomo\u015b\u0107 funkcjonowania w\u0142asnego organizmu, umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozpoznawania i opanowania si\u0142 pop\u0119dowych ze wzgl\u0119du na wy\u017csze cele (za: Chlewi\u0144ski, 1987, s. 16-17) <\/li><li>oraz humanizacja seksualno\u015bci. <\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aby\nm\u0142ody doros\u0142y z powodzeniem m\u00f3g\u0142 realizowa\u0107 wy\u017cej wymienione wyzwania niezb\u0119dne\njest stabilne otoczenie odgrywaj\u0105ce ogromn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu podstawowych\nwzor\u00f3w ekspresji emocjonalnej czy modelowaniu postaw wobec seksualno\u015bci.\nOtrzymywane wsparcie zapewnia nastolatkom i m\u0142odym doros\u0142ym poczucie\nzrozumienia i mo\u017cliwo\u015b\u0107 refleksji nad stresuj\u0105c\u0105 sytuacja \u017cyciow\u0105 a w\nkonsekwencji powstrzymywanie si\u0119 od podejmowania dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107\nszkodliwe dla ich zdrowia psychicznego i dobrego samopoczucia (Baiden i in.,\n2018; Pilarczyk, 2019). <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Zachowania ryzykowne w okresie m\u0142odzie\u0144czym<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Termin\n\u201ezachowania ryzykowne\u201d odnosi si\u0119 do dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re stwarzaj\u0105 zagro\u017cenie dla\nzdrowia i \u017cycia, a tak\u017ce s\u0105 niezgodne z normami spo\u0142ecznymi (Jessor i in.,\n1995). Do takich zachowa\u0144 mo\u017cna zaliczy\u0107 mi\u0119dzy innymi przedwczesne lub\nryzykowne praktyki seksualne, u\u017cywanie substancji psychoaktywnych, zaburzenia\nod\u017cywiania, zachowania zwi\u0105zane z samob\u00f3jstwem czy zab\u00f3jstwem, stosowanie\nprzemocy, ucieczki z domu. Badania wskazuj\u0105 na istotn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy\npojawiaj\u0105cymi si\u0119 w wieku dorastania wska\u017anikami nieprzystosowania spo\u0142ecznego a\nspecyficznymi zachowaniami seksualnymi (wczesny wiek inicjacji seksualnej,\nprzygodne kontakty seksualne, przemoc seksualna, wielo\u015b\u0107 partner\u00f3w seksualnych,\ncz\u0119ste zmiany partner\u00f3w) (Caspi i in. 1997).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Psychoterapia w leczeniu zaburze\u0144 seksualnych<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istotne jest, aby zrozumie\u0107, jakie czynniki odgrywaj\u0105 rol\u0119 pomi\u0119dzy chorobami psychicznymi a podejmowaniem ryzykownych zachowa\u0144 seksualnych przez m\u0142odych doros\u0142ych. Jedna z hipotez dowodzi, \u017ce osoby ze zdiagnozowan\u0105 chorob\u0105 psychiczn\u0105 (ang. <em>SMHC \u2013 Severe Mental Health Condition)<\/em> do\u015bwiadczy\u0142y traumatycznych zdarze\u0144 i(lub) by\u0142y nara\u017cone na nadu\u017cycia we wczesnym dzieci\u0144stwie, kt\u00f3re odbijaj\u0105 swe pi\u0119tno zar\u00f3wno na ich zdrowiu psychicznym jak i seksualnym w p\u00f3\u017aniejszych latach (Maniglio, 2009; Soba\u0144ski i in., 2013). <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W analizowaniu przyczyn warunkuj\u0105cych zaburzony rozw\u00f3j seksualny mo\u017ce pom\u00f3c psychoterapia, kt\u00f3ra cz\u0119sto stosowana jest w leczeniu psychogennych zaburze\u0144 seksualnych. Problemy natury seksualnej pojawiaj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci proces\u00f3w psychoterapeutycznych. Psychoterapia zaburze\u0144 seksualnych to kompleksowe podej\u015bcie, kt\u00f3re przyjmuje form\u0119 kr\u00f3tkoterminowych oddzia\u0142ywa\u0144 skupiaj\u0105cych si\u0119 na zniesieniu lub zmniejszeniu objaw\u00f3w dysfunkcji. Zwykle zintegrowana jest z ca\u0142ym procesem leczenia (farmakoterapia i(lub) metody behawioralne). W leczeniu zaburze\u0144 seksualnych stosuje si\u0119 przede wszystkim <a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/psychoterapia-poznawczo-behawioralna\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">terapi\u0119 poznawczo-behawioraln\u0105 (CBT)<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zobacz tak\u017ce: <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/seksuologia\/\">Seksuolog Warszawa<\/a>, <a href=\"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/jak-wyglada-wizyta-u-seksuologa-2\/\">Jak wygl\u0105da wizyta u\u00a0seksuologa?<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Czynniki psychologiczne zwi\u0105zane z zaburzeniami seksualnymi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wewn\u0119trzna\ni zewn\u0119trzna stygmatyzacja chor\u00f3b psychicznych stwarza barier\u0119 w tworzeniu\nzdrowych romantycznych relacji zwi\u0105zanych ze zdrowiem seksualnym. Niska\nsamoocena oraz wysoki poziom wewn\u0119trznej stygmatyzacji w\u015br\u00f3d m\u0142odych doros\u0142ych\ncierpi\u0105cych na zaburzenia psychiczne mo\u017ce prowadzi\u0107 do wra\u017cenia odrzucenia\nprzez blisk\u0105 osob\u0119 i p\u00f3\u017aniejszej utraty pewno\u015bci siebie. Silna potrzeba bycia w\nromantycznej relacji mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z cz\u0119stszym anga\u017cowaniem si\u0119 w\nniebezpieczne praktyki seksualne wynikaj\u0105ce z l\u0119ku przez dezaprobat\u0105 czy utrat\u0105\npartnera. Wewn\u0119trzna stygmatyzacja choruj\u0105cej osoby mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na\ntworzenie zwi\u0105zku z partnerem, kt\u00f3ry nie respektuje jej granic seksualnych.\nCollins i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2008) przeprowadzili badanie, z kt\u00f3rego wynika, \u017ce\na\u017c 20% m\u0142odych kobiet z SMHC odbywa\u0142o stosunek seksualny z osob\u0105, kt\u00f3rej nie\nlubi\u0142o. Inne badania podaj\u0105, \u017ce w\u015br\u00f3d grupy kobiet w wieku od 16 do 19 lat z\ndiagnoz\u0105 choroby dwubiegunowej afektywnej odnotowano wy\u017csze wska\u017aniki\nniechcianej ci\u0105\u017cy (Daley i in., 2000). <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niekt\u00f3re\nzaburzenia psychiczne, jak zaburzenie osobowo\u015bci z pogranicza (ang.&nbsp; <em>BPD<\/em>\n\u2013 <em>Bordeline Personality Disorder<\/em>) posiadaj\u0105\ncharakterystyczne cechy predysponuj\u0105ce do ryzykownych zachowa\u0144 seksualnych.\nW\u015br\u00f3d zasadniczych aspekt\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na zachowania\nseksualne os\u00f3b z BPD mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107: impulsywno\u015b\u0107, niestabilne, intensywne\nrelacje interpersonalne, niski poziom kontroli emocjonalnej, brak sp\u00f3jnego\nprze\u017cywania w\u0142asnej seksualno\u015bci. Chocia\u017cby impulsywno\u015b\u0107 w podejmowaniu decyzji\no odbyciu stosunku seksualnego mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z mniej konsekwentn\u0105\nantykoncepcj\u0105 (Daley i in., 2000; Zanarini i in., 2003; Imacka i Bulska, 2012).\n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mo\u017cna\nprzypuszcza\u0107, \u017ce nieprawid\u0142owe wzorce przystosowawcze nabyte w okresie\ndzieci\u0144stwa prognozuj\u0105 specyficzne zachowania w sferze seksualnej. Wczesna\ninicjacja seksualna m\u0142odzie\u017cy stwarza wi\u0119ksze ryzyko nieplanowanej ci\u0105\u017cy oraz\nzaka\u017ce\u0144 przenoszonych drog\u0105 p\u0142ciow\u0105 ni\u017c u doros\u0142ych. Badania potwierdzaj\u0105, \u017ce\noko\u0142o 2\/3 chor\u00f3b przenoszonych drog\u0105 p\u0142ciow\u0105 (AIDS, opryszczka narz\u0105d\u00f3w\np\u0142ciowych, wirusowe zapalenia w\u0105troby, rze\u017c\u0105czka, \u015bwierzb, wszawica \u0142onowa)\nwyst\u0119puje u os\u00f3b poni\u017cej 26 roku \u017cycia (D\u0119bska i Bielawska, 2002; Imacka i\nBulska, 2012; Woynarowska, 2014). Co wi\u0119cej, badania przeprowadzone na\n21-latkach z rozpoznaniem choroby psychicznej donosz\u0105 o ich cz\u0119stszych\ndo\u015bwiadczeniach z odbywaniem stosunk\u00f3w p\u0142ciowych bez zabezpiecze\u0144 oraz o\nhistorii chor\u00f3b przenoszonych drog\u0105 p\u0142ciow\u0105. Te same badania podaj\u0105, \u017ce osoby z\npodw\u00f3jn\u0105 diagnoz\u0105 (zaburzenie psychiczne oraz nadu\u017cywanie substancji\npsychoaktywnych) jeszcze cz\u0119\u015bciej podejmuj\u0105 ryzykowne zachowania seksualne oraz\nnara\u017cone s\u0105 na choroby przenoszone droga p\u0142ciow\u0105 (Ramrakha i in.,2000). <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Rola edukacji seksualnej w kreowaniu prozdrowotnych nawyk\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Koniecznym\nwydaje si\u0119 nag\u0142o\u015bnienie potrzeby prowadzenia \u015bwiadomej edukacji seksualnej\nw\u015br\u00f3d dzieci i m\u0142odzie\u017cy. To nie tylko nauka o aspektach biologicznych,\npsychicznych i kulturowych wp\u0142ywaj\u0105cych na seksualno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, przede\nwszystkim m\u0142ody cz\u0142owiek uczy si\u0119 tego, jak \u015bwiadomie kierowa\u0107 w\u0142asn\u0105\nseksualno\u015bci\u0105, jakie s\u0105 jego granice seksualne, czy jak odr\u00f3\u017cni\u0107 norm\u0119 od\npatologii seksualnych. <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Zgodnie z wytycznymi WHO, holistyczna edukacja seksualna powinna opiera\u0107 si\u0119 na: <\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Edukacja seksualna powinna by\u0107 dostosowana do wieku, stopnia rozwoju m\u0142odych os\u00f3b i zdolno\u015bci rozumienia, a tak\u017ce do kultury, z jakiej si\u0119 wywodz\u0105, uwzgl\u0119dniaj\u0105c spo\u0142eczno-kulturow\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 p\u0142ci. Powinna te\u017c odnosi\u0107 si\u0119 do      rzeczywistej sytuacji, w jakiej \u017cyj\u0105 m\u0142odzi ludzie.<\/li><li>Edukacja seksualna oparta jest na prawach cz\u0142owieka (seksualnych i reprodukcyjnych).<\/li><li>Edukacja seksualna oparta jest na koncepcji holistycznie rozumianego dobrostanu, w tym zdrowia.<\/li><li>Edukacja seksualna jest trwale oparta na r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci, samostanowieniu i akceptacji r\u00f3\u017cnorodno\u015bci.<\/li><li>Edukacja seksualna rozpoczyna si\u0119 w momencie narodzin.<\/li><li>Edukacj\u0119 seksualn\u0105 nale\u017cy rozumie\u0107 jako wk\u0142ad w kierunku sprawiedliwego i samostanowi\u0105cego spo\u0142ecze\u0144stwa, zar\u00f3wno w odniesieniu do jednostek, jak i wsp\u00f3lnoty.<\/li><li>Edukacja seksualna oparta jest na aktualnych \/ sprawdzonych informacjach naukowych.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Edukacja seksualna ma na celu uzyskanie nast\u0119puj\u0105cych rezultat\u00f3w:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Stworzenie spo\u0142ecznego klimatu tolerancji, otwarto\u015bci i szacunku w odniesieniu do seksualno\u015bci, r\u00f3\u017cnych styl\u00f3w \u017cycia, postaw i warto\u015bci.<\/li><li>Respektowanie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci seksualnych, r\u00f3\u017cnorodno\u015bci zwi\u0105zanych z p\u0142ci\u0105 i \u015bwiadomo\u015bci dotycz\u0105cej to\u017csamo\u015bci seksualnej i r\u00f3l przypisywanych p\u0142ciom.<\/li><li>Umacnianie ludzi w dokonywaniu \u015bwiadomych wybor\u00f3w w oparciu o zrozumienie i odpowiedzialne zachowania zar\u00f3wno w odniesieniu do siebie, jak i partnera. Zapewnia \u015bwiadomo\u015b\u0107 i wiedz\u0119 dotycz\u0105c\u0105 ludzkiego cia\u0142a, jego rozwoju i funkcjonowania, zw\u0142aszcza w odniesieniu do seksualno\u015bci.<\/li><li>U\u015bwiadomienie i zdobycie wiedzy na temat ludzkiego cia\u0142a.<\/li><li>Zapewnienie zdolno\u015bci do rozwoju jako jednostki seksualnej, nauczenie si\u0119 wyra\u017cania uczu\u0107 i potrzeb, do\u015bwiadczania w przyjemny spos\u00f3b seksualno\u015bci i rozwini\u0119cia r\u00f3l p\u0142ciowych i to\u017csamo\u015bci seksualnej.<\/li><li>Umo\u017cliwienie zdobycia odpowiednich informacji o fizycznych, kognitywnych (poznawczych), spo\u0142ecznych, emocjonalnych i kulturowych aspektach seksualno\u015bci, antykoncepcji, zapobieganiu chorobom przenoszonym drog\u0105 p\u0142ciow\u0105 i HIV, a tak\u017ce wymuszeniach seksualnych.<\/li><li>Zapewnienie koniecznych umiej\u0119tno\u015bci \u017cyciowych umo\u017cliwiaj\u0105cych radzenie sobie z seksualno\u015bci\u0105 i zwi\u0105zkami.<\/li><li>Zapewnienie dost\u0119pu do informacji i poradnictwa oraz us\u0142ug medycznych, zw\u0142aszcza w przypadku problem\u00f3w i pyta\u0144 dotycz\u0105cych seksualno\u015bci.<\/li><li>Prowadzenie rozwa\u017ca\u0144 na temat seksualno\u015bci i r\u00f3\u017cnych norm i warto\u015bci w odniesieniu do praw cz\u0142owieka maj\u0105cego na celu rozw\u00f3j w\u0142asnego krytycznego podej\u015bcia.<\/li><li>Umo\u017cliwienie budowania zwi\u0105zk\u00f3w, w kt\u00f3rych istnieje obop\u00f3lne zrozumienie, zwi\u0105zk\u00f3w opartych na r\u00f3wno\u015bci oraz szacunku dla potrzeb innych os\u00f3b i wyznaczonych przez nie granic. To z kolei przyczynia si\u0119 do zapobiegania wykorzystywaniu seksualnemu i przemocy.<\/li><li>Rozw\u00f3j zdolno\u015bci komunikowania si\u0119 na temat seksualno\u015bci, emocji i zwi\u0105zk\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c znajomo\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciwego j\u0119zyka umo\u017cliwiaj\u0105cego komunikacje w tym zakresie. (WHO, 2012, s. 27).<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niestety niewiele jest informacji na temat skutecznego szerzenia edukacji w zakresie zdrowia seksualnego w\u015br\u00f3d m\u0142odych doros\u0142ych z zaburzeniami psychicznymi. Populacja ta cz\u0119sto nie posiada podstawowej wiedzy odno\u015bnie planowania bezpiecznej ci\u0105\u017cy, czy zapobieganiu chorobom przenoszonych droga p\u0142ciow\u0105. Ich opiekunowie zazwyczaj widz\u0105 w nich wra\u017cliwe, cierpi\u0105ce istoty, kt\u00f3re nale\u017cy chroni\u0107 przed do\u015bwiadczeniami seksualnymi, czy potencjalnym rozczarowaniem mi\u0142osnym. Taka postawa wzmacnia stereotyp o rzekomej deseksualizacji os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie stworzy\u0107 bliskiej relacji, czy prowadzi\u0107 \u017cycia seksualnego. Okazuje si\u0119, \u017ce m\u0142ode osoby choruj\u0105ce psychiczne potrafi\u0105 anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w ka\u017cdy typ intymnej relacji \u2013 niezb\u0119dne jest jednak oferowanie im wi\u0119cej wsparcia, troski i zrozumienia. Edukacja dzieci, nastolatk\u00f3w i m\u0142odych doros\u0142ych w zakresie zdrowia seksualnego wydaje si\u0119 by\u0107 niezb\u0119dna, aby uzyska\u0107 popraw\u0119 w \u015bwiadomym kierowaniu w\u0142asnych decyzji seksualnych i tworzeniu bezpiecznych relacji intymnych (Gowen, 2011).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tej sytuacji przydatne mo\u017ce by\u0107 skorzystanie z pomocy specjalisty psychoterapeuty-<a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/seksuologia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">seksuologa<\/a>, kt\u00f3ry przyjrzy si\u0119 kwestiom problemowym sfery psycho-seksualnej. <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Podstawowe obszary pracy psychoterapeuty-seksuologa w zakresie leczenia zaburze\u0144 seksualnych to:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Wsparcie\nrozwoju psychoseksualnego dzieci i m\u0142odzie\u017cy;<\/li><li>Formowanie\nkobieco\u015bci \u2013 m\u0119sko\u015bci u dzieci i m\u0142odzie\u017cy;<\/li><li>Pomoc\nw przezwyci\u0119\u017caniu problem\u00f3w emocjonalnych okresu dojrzewania;<\/li><li>Pomoc\nw pokonywaniu trudno\u015bci zwi\u0105zanych z brakiem akceptacji orientacji seksualnej;<\/li><li>Pomoc\nz trudno\u015bci\u0105 ujawnienia orientacji seksualnej;<\/li><li>Pomoc\nw dostrzeganiu i zrozumieniu r\u00f3\u017cnic p\u0142ciowych w kszta\u0142towaniu to\u017csamo\u015bci\npsychoseksualnej;<\/li><li>Ograniczanie\nekspresji seksualnej dziecka (np. masturbacja dzieci\u0119ca, ekshibicjonizm\ndzieci\u0119cy, voyeryzm);<\/li><li>Minimalizowanie\nnadmiernego zainteresowania seksualno\u015bci\u0105, pornografi\u0105;<\/li><li>Profesjonalne\nzapoznanie nastolatka z edukacj\u0105 zdrowia seksualnego i seksualno\u015bci\u0105.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W <a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">KONTAKT \u2013 Centrum Psychoterapii i Rozwoju<\/a> prowadzimy profesjonaln\u0105 psychoterapi\u0119 seksuologiczn\u0105. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Specjali\u015bci pracuj\u0105cy z dzie\u0107mi w\nleczeniu zaburze\u0144 sfery seksualnej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/team_mf\/aleksandra-augustyn\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Aleksandra Augustyn<\/a> (Psycholog kliniczny, psychoterapeuta CBT, seksuolog);<\/li><li><a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/team_mf\/aleksandra-bilejczyk\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Aleksandra Bilejczyk<\/a> (Psycholog, psychoterapeuta CBT, seksuolog, psycholog dzieci\u0119cy i seksuolog dzieci\u0119cy).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Specjali\u015bci pracuj\u0105cy z osobami doros\u0142ymi w leczeniu\nzaburze\u0144 sfery seksualnej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/team_mf\/aleksandra-augustyn\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Aleksandra Augustyn<\/a> (Psycholog kliniczny, psychoterapeuta CBT, seksuolog);<\/li><li><a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/team_mf\/aleksandra-bilejczyk\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Arkadiusz Bilejczyk<\/a> (Psycholog, psychoterapeuta CBT, seksuolog, superwizor PTS);<\/li><li>Ewa Krawczy\u0144ska (Psycholog, psychoterapeuta, seksuolog kliniczny PTS);<\/li><li>Ma\u0142gorzata Pogorzelska (Psycholog, psychoterapeuta, seksuolog kliniczny PTS);<\/li><li><a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/team_mf\/elzbieta-rowinska-garbien\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">El\u017cbieta Rowi\u0144ska-Garbie\u0144<\/a> (Psycholog, seksuolog, psychoterapeuta CBT);<\/li><li><a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/team_mf\/tomasz-siwicki\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tomasz Siwicki<\/a> (Psycholog, psychoterapeuta CBT, seksuolog).<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p style=\"color:#0926a5\" class=\"has-text-color has-text-align-right wp-block-paragraph\"><em>Kamila Fidziukiewicz<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/centrumkontakt.pl\/seksuologia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Psychoterapia zaburze\u0144 seksualnych w Centrum Kontakt<\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#8c8d8d\" class=\"has-text-color wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Pi\u015bmiennictwo<\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Beisert, M. (2006). Rozwojowa norma\nseksuologiczna jako kryterium oceny zachowa\u0144 seksualnych dzieci i m\u0142odzie\u017cy. <em>Dziecko\nKrzywdzone. Teoria, badania, praktyka<\/em>, <em>5<\/em>(3), 43-57.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baiden, P., Stewart, S. L.,\nFallon, B. (2018). Rola negatywnych do\u015bwiadcze\u0144 w\ndzieci\u0144stwie jako uwarunkowa\u0144 samookalecze\u0144 bez intencji samob\u00f3jczych w\u015br\u00f3d\ndzieci i m\u0142odzie\u017cy. <em>Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka<\/em>, <em>17<\/em>(3),\n102-137.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Caspi,\nA., Begg, D., Dickson, N., Harrington, H., Langley, J., Moffitt, T. E., &amp;\nSilva, P. A. (1997). Personality\ndifferences predict health-risk behaviors in young adulthood: evidence from a\nlongitudinal study. <em>Journal of personality and social psychology<\/em>, <em>73<\/em>(5),\n1052.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daley, S. E., Burge, D., &amp; Hammen, C. (2000).\nBorderline personality disorder symptoms as predictors of 4-year romantic\nrelationship dysfunction in young women addressing issues of specificity. Journal\nof Abnormal Psychology, 109, 451-460.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0119bska,\nU., Bielawska, I. (2002). Ku prozdrowotnemu stylowi \u017cycia, w kontek\u015bcie\nzagro\u017ce\u0144 cywilizacyjnych. <em>Adv Clin Exp Med<\/em>., 11 <em>(supl.1),<\/em> 87-90.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gowen, L. K. (2011). How mental health challenges\nimpact the sexual and relational health of young adults. <em>Focal point: Youth,\nyoung adults, &amp; mental health. Healthy Relationships<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Imacka, J.,&nbsp;\nBulsa, M. (2012). Ryzykowne zachowania seksualne m\u0142odzie\u017cy jako czynnik\nzwi\u0119kszaj\u0105cy ryzyko zaka\u017cenia chorobami przenoszonymi drog\u0105 p\u0142ciow\u0105. <em>Hygeia Public Health<\/em>, <em>47<\/em>(3), 272-276.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jessor, R., Van Den Bos, J., Vanderryn, J., Costa, F. M.,\nTurbin, M. S. (1995). Protective\nfactors in adolescent problem behavior: Moderator effects and developmental\nchange. <em>Developmental psychology<\/em>, <em>31<\/em>(6), 923.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maniglio, R. (2009). The impact of child sexual abuse\non health: A systematic review of reviews. <em>Clinical Psychology Review, 29<\/em>,\n647-657.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ramrakha, S., Caspi, A., Dickson, N., Moffitt, T. E.,\n&amp; Paul, C. (2000). Psychiatric disorders and risky sexual behaviour in young\nadulthood: Cross sectional study in birth cohort. <em>British<\/em> <em>Medical\nJournal, 321, <\/em>263-266.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rojewska,\nE. (2018). Integracja seksualna m\u0142odzie\u017cy jako wyraz dojrza\u0142o\u015bci seksualnej. <em>Przegl\u0105d\nPedagogiczny<\/em>, (1), 204-226.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Soba\u0144ski,\nJ. A., Klasa, K., M\u00fcldner-Nieckowski, \u0141., Dembi\u0144ska, E., Rutkowski, K., &amp;\nCyranka, K. (2013). Seksualne wydarzenia urazowe a obraz zaburze\u0144\nnerwicowych&#8211;objawy zwi\u0105zane i nie zwi\u0105zane z seksualno\u015bci\u0105. <em>Psychiatria\nPolska<\/em>, <em>47<\/em>(3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">WHO,\nB. (2012). Standardy edukacji seksualnej w Europie. Podstawowe zalecenia dla\ndecydent\u00f3w oraz specjalist\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 edukacj\u0105 i zdrowiem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Woynarowska,\nB., Oblaci\u0144ska, A. (2014). Stan zdrowia dzieci i m\u0142odzie\u017cy w Polsce.\nNajwa\u017cniejsze problemy zdrowotne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wr\u00f3blewska,\nW. (1998). Nastoletni Polacy wobec seksualno\u015bci. <em>SGH, Warszawa<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rozw\u00f3j psychoseksualny cz\u0142owieka jest z\u0142o\u017conym procesem zale\u017cnym od czynnik\u00f3w biologicznych, psychicznych i kulturowych. Nale\u017cy jednak wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, i\u017c o ile uwarunkowania biologiczne uwa\u017cane s\u0105 za wzgl\u0119dnie sta\u0142\u0105 podstaw\u0119 dla rozwoju seksualnego, to wp\u0142ywy psychiczne i \u015brodowiskowe ulegaj\u0105 zmianom (Beisert, 2006). Wiek dorastania jest okresem kluczowych przemian w \u017cyciu m\u0142odego cz\u0142owieka. Ten czas obejmuje zmiany na poziomie fizjologicznym, poznawczym, behawioralnym, intelektualnym, emocjonalnym oraz w relacji jednostka-otoczenie. Przejawem prawid\u0142owego rozwoju psychoseksualnego jest uwzgl\u0119dnienie powy\u017cszych sfer \u015bci\u015ble zwi\u0105zanych z seksualno\u015bci\u0105. Zgodnie z t\u0105 my\u015bl\u0105 seksualno\u015b\u0107 jako taka nie stanowi warto\u015bci autonomicznej, a jest jednym z wymiar\u00f3w \u017cycia osoby.<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":2449,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[151],"tags":[511,512,510,513,514],"class_list":["post-788","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psychoedukacja","tag-mlodziez","tag-psychiatria","tag-psychoterapia","tag-seksuologia","tag-terapia-mlodziezy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=788"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4569,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788\/revisions\/4569"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mentalpath.pl\/warszawa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}