Karta Praw Pacjenta

na podstawie Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych art. 6 – 8

Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej.
Pacjent ma prawo w sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia odpowiednich świadczeń zdrowotnych, do przejrzystej, obiektywnej, opartej na kryteriach medycznych, procedury ustalającej kolejność dostępu do tych świadczeń.
Pacjent ma prawo żądać, aby udzielający mu świadczeń zdrowotnych:
1. lekarz zasięgnął opinii innego lekarza lub zwołał konsylium lekarskie,
2. pielęgniarka (położna) zasięgnęła opinii innej pielęgniarki (położnej).
Lekarz może odmówić zwołania konsylium lekarskiego lub zasięgnięcia opinii innego lekarza, jeżeli uzna, że żądanie pacjenta jest bezzasadne. Pielęgniarka może odmówić zasięgnięcia opinii innej pielęgniarki, jeżeli uzna, że żądanie pacjenta jest bezzasadne.
Pacjent ma prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia.
W przypadku porodu pacjentka ma prawo do uzyskania świadczeń zdrowotnych związanych z porodem.
Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych.

Prawo pacjenta do informacji art. 9 – 12

Pacjent ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia.
Pacjent, w tym pacjent małoletni, który ukończył 16 lat, lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami.
Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do wyrażenia zgody na udzielenie informacji wymienionych w punkcie innym osobom.
Pacjent ma prawo żądać, aby osoba wykonująca zawód medyczny nie udzielała mu informacji, o której mowa w punkcie
Po uzyskaniu informacji, o których mowa w punkcie , pacjent ma prawo przedstawić osobie wykonującej zawód medyczny swoje zdanie w tym zakresie.
Pacjent ma prawo żądać, aby lekarz udzielił mu informacji, o której mowa w punkcie w pełnym zakresie, nawet w przypadku niepomyślnego rokowania dla pacjenta.
Pacjent małoletni, który nie ukończył 16 lat, ma prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny informacji, o której mowa w punkcie , w zakresie i formie potrzebnej do prawidłowego przebiegu procesu diagnostycznego lub terapeutycznego.
Pacjent, w tym pacjent małoletni, który ukończył 16 lat lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od pielęgniarki (położnej) przystępnej informacji o jego pielęgnacji i zabiegach pielęgniarskich.
Pacjent, jego przedstawiciel ustawowy lub opiekun faktyczny mają prawo do dostatecznie wczesnej informacji o zamiarze odstąpienia przez lekarza od leczenia pacjenta i wskazania przez tego lekarza możliwości uzyskania świadczenia zdrowotnego u innego lekarza lub podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.
Pacjent ma prawo do dostępu do informacji o prawach pacjenta. Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia tę informację w formie pisemnej, poprzez umieszczenie jej w swoim lokalu, w miejscu ogólnodostępnym. Pacjent niemogący się poruszać ma prawo do otrzymania informacji o prawach pacjenta w pomieszczeniu, w którym przebywa.
Pacjent ma prawo do informacji o rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, w tym o proﬁlaktycznych programach zdrowotnych ﬁnansowanych ze środków publicznych realizowanych przez ten podmiot.
Pacjent będący osobą ze szczególnymi potrzebami, ma prawo do otrzymania informacji w zrozumiały dla niego sposób, w szczególności z wykorzystaniem środków wspierających komunikowanie się np. język migowy.
Pacjentowi, któremu wszczepiono wyrób medyczny podmiot leczniczy, który wykonał implantację, jest zobowiązany do przekazania wraz z kartą implantu, informacje dotyczące wyrobu sporządzone w języku polskim i w postaci zapewniającej szybki dostęp do tych informacji.

Prawo do zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych art. 12a

Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy lub opiekun faktyczny mają prawo do zgłaszania osobom wykonującym zawód medyczny, Prezesowi Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu, działania niepożądanego produktu leczniczego.

Prawo pacjenta do tajemnicy informacji z nim związanych art. 13 – 14

Pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające mu świadczeń zdrowotnych, informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego, z wyjątkiem, gdy:
1. tak stanowią przepisy odrębnych ustaw,
2. zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób,
3. pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy,
4. zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innym osobom wykonującym zawód medyczny, uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń.
W sytuacjach, o których mowa w punkcie 1. ujawnienie tajemnicy może nastąpić wyłącznie w niezbędnym zakresie. W sytuacji ujawnienia tajemnicy za zgodą pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, zakres ujawnienia tajemnicy może określić pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy.
Osoby wykonujące zawód medyczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w punkcie od 1) do 3) są związane tajemnicą również po śmierci pacjenta, chyba że zgodę na ujawnienie tajemnicy wyrazi osoba bliska. Osoba bliska wyrażająca zgodę na ujawnienie tajemnicy może określić zakres jej ujawnienia.
Zwolnienie z tajemnicy, o której mowa w punkcie nie ma zastosowania, jeżeli ujawnieniu tajemnicy sprzeciwi się inna osoba bliska lub sprzeciwił się temu pacjent za życia. Przed wyrażeniem sprzeciwu pacjent ma prawo do uzyskania informacji o skutkach złożenia sprzeciwu.
W przypadku sporu między osobami bliskimi o ujawnienie tajemnicy lub o zakres jej ujawnienia oraz w sytuacji, gdy pacjent za życia sprzeciwił się ujawnieniu tajemnicy, zgodę na ujawnienie tajemnicy wyraża sąd w postępowaniu nieprocesowym.

Prawo pacjenta do wyrażania zgody lub sprzeciwu na dzielenie świadczeń zdrowotnych art. 15 – 19

Pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w punktach od 1. do 8. w części „Prawo pacjenta do informacji” niniejszej Karty Praw Pacjenta.
Pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych.
Przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego, całkowicie ubezwłasnowolnionego lub niezdolnego do świadomego wyrażania zgody, ma prawo do wyrażenia zgody, o której mowa w punkcie 1) W przypadku braku przedstawiciela ustawowego prawo to, w odniesieniu do badania, może wykonać opiekun faktyczny.
Pacjent małoletni, który ukończył 16 lat, osoba ubezwłasnowolniona, albo pacjent chory psychicznie lub upośledzony umysłowo, lecz dysponujący dostatecznym rozeznaniem, ma prawo do wyrażenia sprzeciwu co do udzielenia świadczenia zdrowotnego pomimo zgody przedstawiciela ustawowego lub opiekuna W takim przypadku wymagane jest zezwolenie sądu opiekuńczego.
Zgoda oraz sprzeciw, o których mowa w punkcie 1-4, mogą być wyrażone ustnie albo przez takie zachowanie się osób wymienionych w tych przepisach, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się czynnościom proponowanym przez osobę wykonującą zawód medyczny albo brak takiej
W przypadku zabiegu operacyjnego lub zastosowania metody leczenia lub diagnostyki stwarzającej podwyższone ryzyko dla pacjenta zgoda powinna być wyrażona w formie pisemnej. Zgoda może być wyrażona za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta.
Przed wyrażeniem zgody w sposób określony w punkcie 6 pacjent ma prawo do uzyskania informacji, o której mowa w punkcie części „Prawo pacjenta do informacji” niniejszej Karty Praw Pacjenta
Zasady przeprowadzenia badania lub udzielenia innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza pomimo braku zgody albo wobec zgłoszenia sprzeciwu, o których mowa w punktach 1-6, określają przepisy art. 33. i art. 34. ust. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 o zawodach lekarza i lekarza dentysty, art. 57 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r, o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych oraz art. 12a ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej.

Prawo do poszanowania intymności i godności pacjenta art. 20 – 22

Pacjent ma prawo do poszanowania intymności i godności, w szczególności w trakcie udzielania mu świadczeń Prawo do poszanowania godności obejmuje także prawo do umierania w spokoju i godności.
Pacjent ma prawo do leczenia bólu.
Pacjent ma prawo, aby na jego życzenie przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych była obecna osoba bliska. Osoba wykonująca zawód medyczny udzielająca świadczeń zdrowotnych pacjentowi może odmówić obecności osoby bliskiej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w przypadku istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta.

Prawo pacjenta do dokumentacji medycznej art. 23 – 30a

Pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń Prawo do dostępu do dokumentacji medycznej pacjenta ma również jego przedstawiciel ustawowy oraz osoba upoważniona przez pacjenta.
Po śmierci pacjenta prawo do dostępu do dokumentacji medycznej ma również osoba upoważniona przez pacjenta za życia oraz osoba, która w chwili zgonu pacjenta była jego przedstawicielem ustawowym. Dokumentacja medyczna może być udostępniona także osobie bliskiej, chyba że udostępnieniu sprzeciwi się inna osoba bliska lub sprzeciwił się temu pacjent za życia.
W przypadku sporu między osobami bliskimi o udostępnienie dokumentacji medycznej oraz w sytuacji, gdy pacjent za życia sprzeciwił się udostępnieniu dokumentacji, zgodę na udostępnienie dokumentacji wyraża sąd w postępowaniu nieprocesowym.
Dokumentacja medyczna jest udostępniana:
1. do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych, z wyłączeniem medycznych czynności ratunkowych albo w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, z zapewnieniem pacjentowi lub innym uprawnionym organom lub podmiotom możliwości sporządzenia notatek lub zdjęć;
2. przez sporządzenie jej wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku;
3. przez wydanie oryginału za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, na żądanie organów władzy publicznej albo sądów powszechnych, a także w przypadku, gdy zwłoka w wydaniu dokumentacji mogłaby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta;
4. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej;
5. na informatycznym nośniku
Zdjęcia rentgenowskie wykonane na kliszy, przechowywane przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, są udostępniane za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu.
Dokumentacja prowadzona w formie papierowej może być udostępniona poprzez sporządzenie kopii w formie odwzorowania cyfrowego (skanu) i przekazana za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznym nośniku danych, jeżeli przewiduje to regulamin organizacyjny podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.
Za udostępnienie dokumentacji medycznej podmiot udzielający świadczeń może pobierać opłatę.
Opłaty, o której mowa w punkcie 7 nie pobiera się w przypadku udostępnienia dokumentacji medycznej:
1. Pacjentowi albo jego przedstawicielowi ustawowemu po raz pierwszy w żądanym zakresie udostępnianej w sposób, o którym mowa w punkcie 4. 2) i 5) oraz punkcie 5.
2. w związku z postępowaniem w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego prowadzonym przez Rzecznika Praw Pacjenta na podstawie ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
3. w związku z postępowaniem w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego prowadzonym przez Rzecznika Praw Pacjenta na podstawie ustawy o badaniach klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi.
4. w związku z postępowaniem w sprawie świadczenia kompensacyjnego w związku ze zdarzeniem medycznym.
5. w przypadku udostepnienia dokumentacji medycznej Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji oraz Agencji Badań Medycznych.

Prawo pacjenta do zgłaszania sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza art. 31 – 32

Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia określonych w art. 2. ust. 1. ustawy z dnia 5 grudnia 1996 o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jeżeli opinia albo orzeczenie ma wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa.
Sprzeciw wnosi się do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta w ciągu 30 dni od dnia wydania opinii lub orzeczenia przez lekarza orzekającego o stanie zdrowia pacjenta.
Sprzeciw wymaga uzasadnienia, w tym wskazania przepisu prawa, z którego wynikają prawa lub obowiązki, o których mowa w punkcie

Prawo pacjenta do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego art. 33 – 35

Pacjent przebywający w szpitalu lub innym podmiocie udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami lub odmowy takiego kontaktu.
Pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, przez co rozumie się opiekę, która nie polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w tym także opiekę sprawowaną nad pacjentem małoletnim albo posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz nad pacjentką w warunkach ciąży, porodu i połogu.
Przez dodatkową opiekę nad pacjentem małoletnim lub posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w podmiocie leczniczym, wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, rozumie się również prawo do pobytu wraz z nim przedstawiciela ustawowego albo opiekuna faktycznego .
Pacjent ponosi koszty realizacji praw, o których mowa w punkcie 1. i 2., jeżeli ich realizacja skutkuje kosztami poniesionymi przez szpital lub inny podmiot udzielający stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych. Opłaty nie pobiera się w przypadku dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, o której mowa w punkcie 3.

Prawo pacjenta do opieki duszpasterskiej art. 36 – 38

Pacjent przebywający w szpitalu lub innym podmiocie udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych ma prawo do opieki duszpasterskiej.
W sytuacji pogorszenia stanu zdrowia lub zagrożenia życia podmiot leczniczy, w którym przebywa pacjent jest obowiązany umożliwić pacjentowi kontakt z duchownym jego wyznania.
Koszty realizacji tego prawa ponosi podmiot leczniczy.

Prawo pacjenta do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie art. 39

Pacjent przebywający w szpitalu lub innym podmiocie udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych ma prawo do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie.

Koszty realizacji tego prawa ponosi podmiot leczniczy.

Ograniczenie korzystania z praw pacjenta art. 5

Kierownik podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych lub upoważniony przez niego lekarz może ograniczyć korzystanie z praw pacjenta w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, a w przypadku prawa pacjenta do kontaktu osobistego z innymi osobami, także ze względu na możliwości organizacyjne podmiotu.

Zgłaszanie naruszenia praw pacjenta

Naruszenie praw pacjenta można zgłosić do:

Kierownika placówki udzielającej świadczenia zdrowotnego
Działu Zarządzania Reklamacjami – Departament Obsługi Klienta LUX
Biura Rzecznika Praw Pacjenta
Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej
Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych

Ponadto, w przypadku podmiotów realizujących świadczenia ﬁnansowane ze środków publicznych skargę można złożyć w centrali i oddziałach wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia, w których funkcjonują komórki do spraw skarg i wniosków.

Podstawa Prawna: Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta