Czym zajmuje się neurologopeda?
Praca dzieli się na dwa główne obszary w zależności od wieku pacjenta:
- Zaburzenia ssania i połykania: Pomoc wcześniakom i noworodkom, które mają problem z odruchem ssania, koordynacją ssania-połykania-oddychania lub karmieniem piersią/butelką.
- Rozszerzanie diety: Praca z dziećmi z nadwrażliwością jamy ustnej, które odmawiają jedzenia pokarmów o określonej konsystencji (wybiórczość pokarmowa).
- Anatomia jamy ustnej: Ocena wędzidełka języka i wargi oraz przygotowanie do ewentualnego podcięcia (frenotomii).
- Opóźniony Rozwój Mowy: Stymulacja mowy u dzieci, które nie zaczynają mówić
w odpowiednim wieku z powodu wad wrodzonych, zespołów genetycznych lub spektrum autyzmu. - Wady zgryzu: ortodonta prostuje zęby, natomiast neurologopeda eliminuje przyczynę ich wady poprzez naukę prawidłowej pozycji spoczynkowej języka, połykania
i oddychania. - Niedokształcenie mowy o typie afazji: budowanie zdolności mowy czynnej i biernej
2. Terapia dorosłych
- Afazja: Odbudowywanie zdolności mówienia i rozumienia u osób po udarach mózgu, wylewach lub urazach czaszkowo-mózgowych.
- Dyzartria: Terapia problemów z wyraźną wymową (mowa staje się bełkotliwa, cicha lub niewyraźna) z powodu osłabienia mięśni aparatu mowy.
- Dysfagia: Diagnoza i leczenie zaburzeń połykania. Neurologopeda pomaga pacjentom bezpiecznie przyjmować pokarmy, aby zapobiec zachłyśnięciu.
- Choroby neurodegeneracyjne: Podtrzymywanie sprawności komunikacyjnej u osób z chorobą Parkinsona, Alzheimera, stwardnieniem rozsianym (SM).
- Porażenie nerwu twarzowego (nazywane często porażeniem Bella) to nagłe osłabienie lub paraliż mięśni po jednej stronie twarzy. Kluczem do pełnego powrotu do sprawności (który następuje zwykle po kilku tygodniach lub miesiącach) jest niezwłoczne wdrożenie m.in. terapii neurologopedycznej.
- Niewłaściwe napięcie mięśniowe obszaru ustno- twarzowego, problemy z mięśniem żwacza, bruksizm.
Metody pracy i techniki
W swojej codziennej pracy neurologopeda wykorzystuje m.in.:
- Masaże logopedyczne: Stymulacja manualna mięśni twarzy i wnętrza jamy ustnej (języka, podniebienia, policzków).
- Kinesiotaping: Oklejanie twarzy specjalnymi taśmami medycznymi w celu regulacji napięcia mięśniowego (np. przy ślinotoku lub opadającym kąciku ust).
- Elektrostymulacja: to metoda wspomagająca terapię aparatu mowy. Wykorzystuje prądy o niskiej częstotliwości do pobudzania nerwów i mięśni twarzy oraz języka. Zabieg ten wzmacnia mięśnie, poprawia ich elastyczność i koordynację oraz przyśpiesza efekty tradycyjnych ćwiczeń neurologopedycznych.
- Metoda Miofunkcjonalna: terapia skupiająca się na przywróceniu prawidłowego napięcia i pracy mięśni w obrębie twarzy, jamy ustnej oraz języka. Poprawia wzorce oddychania, połykania i żucia, wspierając leczenie ortodontyczne i eliminując wady wymowy.
- Metoda GOPex: to zestaw ćwiczeń mięśni jamy ustnej i twarzy, mający na celu poprawę postawy ust, wyrobienie nawyku oddychania przez nos oraz prawidłowego ułożenia języka (na podniebieniu). Stosowana u dzieci, pomaga w rozwoju szczęki, prostowaniu zębów i zapobiega wadom zgryzu.
- Metoda Butejki: to technika oddechowa skupiająca się na oddychaniu przez nos
i redukcji objętości oddechowej (tzw. zredukowany oddech). Ogranicza ona zjawisko przewlekłej hiperwentylacji, poprawiając dotlenienie komórkowe i wspierając leczenie astmy, alergii oraz bezsenności. - Elementy metody czaszkowo – krzyżowej: są wykorzystywane w neurologopedii jako metoda wspomagająca pracę aparatu artykulacyjnego oraz regulująca napięcie mięśniowe.