Czy czujesz czasem, że życie przecieka Ci przez palce? Że robisz wszystko „jak trzeba”, a jednak czegoś brakuje – głębi, sensu, autentyczności? Albo może zmagasz się z lękiem, samotnością, poczuciem zagubienia i myślisz: czy to normalne, że tak się czuję? Jeśli tak – to możliwe, że podejście humanistyczno-egzystencjalne w psychoterapii okaże się tym, czego szukasz.

Co to jest psychoterapia humanistyczno-egzystencjalna?

Psychoterapia humanistyczno-egzystencjalna to podejście, które stawia w centrum człowieka – nie jako zbiór objawów czy diagnoz, ale jako osobę z unikalną historią, wrażliwością, pytaniami i potencjałem.

Brzmi pięknie? Bo takie jest – ale nie chodzi tu o pusty idealizm. Chodzi o realne podejście do życia, które uznaje, że lęk, samotność, śmiertelność czy niepewność są naturalną częścią naszego życia. I że nie trzeba ich „naprawiać”, lecz z nimi spotkać. Psychoterapia humanistyczno-egzystencjalna łączy dwa nurty:

humanistyczny – stawiający na rozwój, autentyczność, wolność i potrzebę bycia sobą,
egzystencjalny – zajmujący się pytaniami o sens, śmierć, odpowiedzialność, wolność wyboru.

To podejście rozwijali m.in. Carl Rogers, Abraham Maslow, Rollo May, Viktor Frankl i Irvin Yalom – nazwiska, które dziś stanowią filary współczesnej psychoterapii.

Dla kogo jest ten nurt?

Nie każdy nurt terapeutyczny pasuje każdemu – i to zupełnie w porządku. Psychoterapia humanistyczno-egzystencjalna najlepiej sprawdza się u osób, które:

zmagają się z kryzysem sensu („Po co to wszystko?”, „Czy moje życie ma znaczenie?”),
odczuwają wewnętrzną pustkę, nawet jeśli z zewnątrz wszystko „gra”,
przeżyły stratę, żałobę, rozwód lub znaczącą zmianę w życiu,
doświadczają lęku egzystencjalnego – związanego z samotnością, starzeniem się, przemijaniem,
chcą pracować nad sobą głęboko, nie tylko „zaleczyć objawy”,
mają potrzebę życia w zgodzie ze sobą, autentycznie i pełnie.

To podejście jest często wybierane przez osoby refleksyjne, poszukujące, które nie boją się stawiania sobie trudnych pytań i chcą poczuć sens – nie tylko „pozbyć się problemów”.

Co wyróżnia terapię humanistyczno-egzystencjalną?

1. Relacja – nie tylko „narzędzie”, ale centrum procesu

Tutaj terapeuta nie gra roli eksperta. Nie „diagnozuje z góry”, nie podaje gotowych recept. Jest obecny jako człowiek, który towarzyszy Ci w podróży do samego siebie. Cechy relacji w tym nurcie:

autentyczność,
empatia,
akceptacja,
bycie w tu i teraz.

2. Podejście holistyczne – całe Twoje doświadczenie ma znaczenie

W terapii humanistyczno-egzystencjalnej nie skupiamy się tylko na tym, co myślisz, czy robisz. Liczy się całe Twoje doświadczenie – to, co czujesz, jak reaguje Twoje ciało, co dzieje się w Twoich relacjach, jak przeżywasz świat i jakie znaczenie nadajesz różnymkontekstom .

3. Wolność i odpowiedzialność

Człowiek według tego podejścia nie jest tylko ofiarą przeszłości, genów czy okoliczności. Ma wpływ na swoje życie. Może dokonywać wyborów – choćby w tym, jak przeżywa to, co się z nim dzieje.

Jak wygląda terapia w praktyce?

Zacznijmy od podstaw: sesje odbywają się zazwyczaj raz w tygodniu, trwają ok. 50 minut, a proces może trwać od kilku miesięcy do kilku lat – w zależności od Twoich potrzeb.

Najczęściej stosowane metody w tym nurcie:

Terapia skoncentrowana na kliencie (Carl Rogers)

Opiera się na empatii, akceptacji i autentyczności terapeuty.
Klient sam odkrywa, kim jest i co dla niego ważne – terapeuta nie narzuca kierunku.

Terapia Gestalt

Skupienie na „tu i teraz”, ciele i emocjach.
Praca z tym, jak mówisz, co czujesz, jak unikasz kontaktu ze sobą lub innymi.
Bardzo intensywna, często prowadzi do poszerzania świadomości.

Logoterapia (Viktor Frankl)

Terapia przez sens. Pomaga znaleźć znaczenie nawet w cierpieniu.
Szczególnie pomocna w depresji, kryzysach egzystencjalnych, żałobie.

Terapia egzystencjalna (Irvin Yalom)

Praca z „czterema ostatecznymi troskami egzystencjonalnymi”: śmiercią, wolnością, izolacją i brakiem sensu.
Czasem prowokująca, zawsze głęboko ludzka.

Jak psychoterapia humanistyczno-egzystencjalna różni się od innych podejść?

Zastanawiasz się może: czy nie lepiej wybrać terapię poznawczo-behawioralną albo psychodynamiczną? Czym to się właściwie różni? To bardzo dobre pytanie. Każdy nurt terapeutyczny ma swoje założenia, styl pracy i cele.

Aspekt	Humanistyczno-egzystencjalna	Poznawczo-behawioralna (CBT)	Psychodynamiczna
Główne pytanie	„Co dla Ciebie ma sens?”	„Jak myślisz i jak to wpływa na Twoje zachowania?”	„Jak Twoja przeszłość wpływa na obecne trudności?”
Cel terapii	Autentyczne życie, samopoznanie, kontakt z sobą	Zmiana myślenia i zachowań, redukcja objawów	Uświadomienie mechanizmów obronnych i konfliktów wewnętrznych
Styl pracy	Relacyjny, refleksyjny, oparty na dialogu	Strukturalny, oparty na ćwiczeniach i technikach	Analizujący, oparty na wolnych skojarzeniach i interpretacji
Czas trwania	Średnio- i długoterminowa	Często krótkoterminowa	Zazwyczaj długoterminowa
Dla kogo	Osoby w kryzysie sensu, poszukujące głębi i autentyczności	Osoby z fobiami, lękiem, depresją, potrzebujące narzędzi	Osoby z trudnymi relacjami i problemami z tożsamością

Jak przebiega psychoterapia humanistyczno-egzystencjalna? Krok po kroku

Proces psychoterapii nie zawsze jest liniowy, ale da się go opisać w kilku fazach. Oto jak może wyglądać Twoja podróż:

1. Faza kontaktu i zaufania (początek)

Na starcie najważniejsze jest… spotkanie. Autentyczne. Terapeuta nie ocenia, nie analizuje – słucha. Budujecie relację, w której możesz poczuć się bezpiecznie i swobodnie wyrażać siebie.

Cel: poczucie, że jesteś naprawdę widziany/-a i akceptowany/-a.

2. Faza eksploracji – poznanie siebie

Poszerzasz swoją świadomość. Zaczynasz dostrzegać swoje schematy,mechanizmy obronne,, sposoby unikania bólu i autentycznego kontaktu z emocjami. Może to być niekomfortowe – ale też niezwykle oczyszczające.

Cel: uświadomienie wzorców, które kiedyś Ci pomagały, ale dziś Cię ograniczają.

3. Faza zmiany – nowe wybory

Gdy wiesz, „co robisz” i „dlaczego”, możesz zacząć wybierać inaczej. Powoli, uważnie. Zaczynasz doświadczać, że masz wpływ na swoje życie. Czasem to wielka ulga. Czasem moment przełomowy.

Cel: tworzenie nowego sposobu bycia – bliższego temu, kim naprawdę jesteś.

4. Faza integracji – życie po terapii

Końcówka terapii to czas porządkowania, domykania, utrwalania zmian. Uczysz się żyć nowym sobą. Czasem to znaczy: pogodzić się z tym, czego nie zmienisz. Innym razem: iść za tym, czego pragniesz.

Cel: życie z większą samoświadomością, odwagą i wewnętrznym spokojem.

Co mówią badania? Czy to naprawdę działa?

Niektórzy mogą zapytać: czy psychoterapia humanistyczno-egzystencjalna ma „naukowe podstawy”? Tak – i coraz więcej badań to potwierdza.

Badania wskazują:

Skuteczność tego nurtu jest co najmniej porównywalna z CBT, szczególnie w obszarach takich jak depresja, lęk, stres czy problemy z tożsamością (Angus i in., 2015).
Klienci raportują głębsze zmiany jakości życia – nie tylko zniknięcie objawów, ale wzrost sensu, autentyczności, lepsze relacje.

Co ważne, to podejście nie obiecuje szybkiej poprawy. Raczej oferuje coś bardziej trwałego – głęboką zmianę w sposobie życia i przeżywania siebie.

Dla kogo to NIE będzie dobre podejście?

Choć to podejście ma wiele zalet, nie będzie odpowiednie dla każdego. Warto znać ograniczenia. Może nie sprawdzić się, jeśli:

jesteś w stanie silnego kryzysu psychotycznego,
potrzebujesz szybkiego opanowania objawów (np. lęków panicznych) – wtedy CBT może być lepszym pierwszym wyborem,
oczekujesz szybkich efektów bez większego zaangażowania,
nie jesteś gotowy/-a na głęboką pracę z emocjami i wewnętrznymi przeżyciami.

To podejście wymaga odwagi, cierpliwości i gotowości na zmianę.

Czy terapia humanistyczno-egzystencjalna jest dla Ciebie?

Jeśli szukasz terapii, która:

nie tylko „usuwa objawy”, ale pomaga żyć pełniej,
pozwala na głęboką refleksję i autentyczne spotkanie,
uwzględnia Twoje wartości, emocje i doświadczenia,
daje przestrzeń na pytania o sens, wolność i odpowiedzialność,

– to prawdopodobnie terapia humanistyczno-egzystencjalna będzie odpowiednim wyborem.

To podejście nie obiecuje szybkiego szczęścia. Ale może pomóc Ci żyć bardziej świadomie, prawdziwie i w zgodzie ze sobą. A to – jak pokazują doświadczenia wielu osób – bywa początkiem prawdziwej przemiany.

Psychoterapia humanistyczno-egzystencjalna – czym jest i czy to podejście dla Ciebie?