28 listopada 2025
Współczesne nurty psychologiczne i psychoterapeutyczne zwykle dzieli się na kilka głównych grup. Warto pamiętać, że Na czym polegają konkretne nurty i na jakiej podstawie wybrać odpowiedni nurt dla siebie?
Nurt psychodynamiczny i psychoanalityczny
To jeden z najstarszych i najbardziej „klasycznych” nurtów w psychoterapii. Wywodzi się z psychoanalizy Freuda, ale współczesna terapia psychodynamiczna jest dużo bardziej przystępna niż dawna analiza na kozetce pięć razy w tygodniu.
Główne założenia nurtu psychodynamicznego:
- źródłem problemów są nieświadome konflikty, często związane z wczesnymi relacjami (dzieciństwo, więzi z opiekunami),
- objawy (np. lęk, somatyzacje, trudności w relacjach) to forma „kompromisu” między tym, czego chcesz świadomie, a tym, co dzieje się w głębi psychiki,
- ogromne znaczenie ma relacja z terapeutą, w której odtwarzają się dawne wzorce (przeniesienie).
Sesje zazwyczaj 1-2 razy w tygodniu, terapia trwa dłużej – miesiące lub lata. To dobry nurt psychoterapii dla osób, które chcą głębiej zrozumieć siebie, swoje relacje, powtarzające się schematy i są gotowe na spokojną, pogłębioną pracę.
Nurt poznawczo-behawioralny (CBT)
Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) należy dziś do najlepiej przebadanych, jeśli chodzi o skuteczność. To nurt n, jak funkcjonujesz obecnie, niż to, co dokładnie działo się 20 lat temu. Podstawowa idea jest prosta to, jak myślisz, wpływa na to, jak się czujesz i co robisz. Dlatego CBT pracuje z:
- automatycznymi myślami („na pewno się nie uda”, „wszyscy mnie odrzucą”),
- przekonaniami o sobie i świecie („jestem beznadziejny”, „nikomu nie można ufać”),
- zachowaniami, które podtrzymują problem (unikanie, wycofywanie się, odkładanie na później).
CBT świetnie sprawdza się m.in. w leczeniu zaburzeń lękowych, depresji, fobii, OCD, zaburzeń odżywiania, bezsenności., konkretnie strukturyzowany, z pracą domową i bardzo praktycznymi technikami terapeutycznymi w psychoterapii (np. ekspozycja, restrukturyzacja poznawcza).
Terapia humanistyczno-egzystencjalna
Terapia humanistyczno-egzystencjalna to podejście, w którym w centrum jesteś Ty jako osoba – nie diagnoza, nie objawy, nie „zaburzenie”. Nurty humanistyczne i egzystencjalne bywa, że omawia się razem, bo łączy je kilka kluczowych przekonań:
- każdy człowiek ma potencjał rozwoju i dążenia do autentyczności,
- ważne jest poczucie sensu, wolność wyboru i odpowiedzialność za swoje życie,
- relacja terapeutyczna jest partnerska – terapeuta jest żywym człowiekiem, a nie „ekspertem za biurkiem”.
Terapia Gestalt
Terapia Gestalt należy do szeroko rozumianego nurtu humanistycznego, ale ma bardzo wyrazisty styl. Skupia się na:
- świadomości „tu i teraz” – co czujesz, myślisz i robisz w danym momencie,
- kontakcie z własnym ciałem, emocjami i potrzebami,
- tym, jak tworzysz relacje z innymi ludźmi.
Gestalt widzi człowieka jako całość – ciało, emocje, myśli, duchowość. Na sesji możesz spotkać bardziej doświadczeniowe metody psychoterapii: pracę z ciałem, metaforą, „pustym krzesłem”, odgrywanie scen z życia.
I tu naturalnie pojawia się pytanie: terapia Gestalt czy poznawczo-behawioralna?
Terapia systemowa (rodzinna, par)
Terapia systemowa patrzy na człowieka w sieci relacji. Interesuje ją system – najczęściej rodzina, czasem para czy inna bliska grupa. Z jej perspektywy objaw jednego członka rodziny (np. objawy dziecka, kryzys nastolatka, depresja partnera) jest sygnałem, że cały system ma kłopoty z regulacją emocji. Pracuje się tu nad:
- komunikacją,
- granicami,
- rolami (kto za co odpowiada),
- wzorcami przekazywanymi międzypokoleniowo.
To ważny nurt terapii, jeśli doświadczasz kryzysów rodzinnych, problemów wychowawczych, nawracających konfliktów w parze, zdrady, rozwodu.
Terapia interpersonalna (IPT)
Terapia interpersonalna (IPT) jest krótkoterminowa i mocno ustrukturyzowana. Skupia się na tym, jak Twoje relacje z innymi wpływają na nastrój, poczucie własnej wartości, objawy depresji czy lęku. Pracuje się zwykle wokół jednego z obszarów:
- konflikty w relacjach,
- zmiany życiowe (np. rozstanie, przeprowadzka, macierzyństwo),
- żałoba i strata,
- trudność w nawiązywaniu i utrzymywaniu więzi.
Jeśli Twoje główne pytanie brzmi „dlaczego ciągle mam problemy w relacjach?” – IPT może być jednym z rodzajów terapii którą warto rozważyć.
Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR)
Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR) to podejście bardzo praktyczne, krótkoterminowe, mocno nastawione na cel. Terapeuta nie „rozkłada na czynniki pierwsze” całej historii życia, tylko szuka razem z Tobą odpowiedzi na pytania:
- co chcesz zmienić?
- po czym poznasz, że jest lepiej?
- kiedy już bywało odrobinę lepiej i co się wtedy działało?
Typowe narzędzia to np. skalowanie (0-10), pytania o wyjątki. To dobra propozycja, gdy interesuje Cię konkret: „mam problem X i chcę znaleźć sposób, żeby go rozwiązać ”.
Psychoterapia integracyjna
Współczesne nurty w psychoterapii coraz częściej idą w stronę integracji. Psychoterapia integracyjna polega na tym, że terapeuta nie trzyma się sztywno jednego podejścia, tylko:
- jest zakorzeniony w jednym nurcie (np. humanistycznym, psychodynamicznym, CBT),
- świadomie dobiera techniki terapeutyczne z innych podejść, jeśli pasują do Ciebie i Twojego problemu.
W praktyce możesz w jednej terapii usłyszeć zarówno pytanie egzystencjalne („co dla Ciebie ma sens?”), jak i dostać konkretne narzędzie do pracy z lękiem.
Jaki nurt psychoterapii wybrać?
Prawda jest taka, że nie istnieje jedna, uniwersalna odpowiedź. Są za to kierunkowskazy, które bardzo ułatwiają wybór.
Rodzaj trudności
Jeśli zmagasz się z silnymi lękami, fobiami, OCD czy napadami paniki, często sprawdza się terapia poznawczo-behawioralna (CBT), czasem wsparta farmakoterapią. Gdy przeżywasz przede wszystkim długotrwałe problemy w relacjach, wchodzisz w te same schematy w związkach, przyjaźniach czy pracy – warto przyjrzeć się terapii psychodynamicznej, humanistycznej, Gestalt lub systemowej.
Jeśli dominują u Ciebie pytania o sens, tożsamość, kierunek życia, bliżej będzie ci do nurtu humanistyczno-egzystencjalnego lub Gestalt. A kiedy potrzebujesz krótkoterminowej, mocno zadaniowej pracy nad konkretnym celem – dobrym wyborem bywa TSR, IPT albo bardziej strukturyzowana CBT.
Styl pracy, w którym Ty się dobrze czujesz
Jeżeli lubisz konkret, jasny plan działania, struktury, ćwiczenia i „narzędzia do domu”, zwykle lepiej odnajdziesz się w CBT, TSR czy terapii interpersonalnej. Jeśli ważniejsze jest dla Ciebie doświadczanie, eksplorowanie siebie, swobodniejsza rozmowa i klimat spotkań – często bliżej Ci będzie do terapii humanistycznej, Gestalt albo podejścia integracyjnego. A jeśli czujesz, że chcesz naprawdę głęboko wejść w swoją historię, relacje, nieświadome mechanizmy – naturalnym kierunkiem bywa nurt psychodynamiczny lub analityczny.
Wybór odpowiedniego terapeuty
Nawet najlepszy podręcznikowo „dopasowany” nurt nie zadziała, jeśli w relacji z terapeutą nie pojawi się choć odrobina bezpieczeństwa i zaufania. Możesz trafić na świetnie wyszkolonego terapeutę CBT, z którym po prostu nie poczujesz “chemii”, lub terapeutkę humanistyczną, przy której pierwszy raz w życiu poczujesz się naprawdę wysłuchana. To ważny sygnał, którego nie warto ignorować.
Na koniec najważniejsze: wybór nurtu psychoterapii nie jest decyzją na całe życie. Możesz zacząć w jednym podejściu, zobaczyć, jak się w nim czujesz, porozmawiać o swoich wątpliwościach z terapeutą, a jeśli trzeba – szukać dalej. Masz prawo próbować, zadawać pytania, zmieniać zdanie. Psychoterapia jest dla Ciebie, a nie odwrotnie.
