Zespół Aspergera – przyczyny, objawy i leczenie

Czym jest Zespół Aspergera? 

Autyzm wysokofunkcjonujący inaczej nazywany jest zespołem Aspergera, choć w najnowszych kwalifikacjach odchodzi się od tego określenia. Może mieć subtelne objawy, które nie zawsze są łatwe do zauważenia. W przeszłości osoby z tzw. wysokofunkcjonującym autyzmem, były rozumiane jako te, które posiadają wysokie zdolności intelektualne. Jednakże, współcześnie odchodzi się od używania tego określenia ze względu na brak precyzyjności, wprowadzający w błąd charakter i potencjalną stygmatyzację, polegającą na klasyfikowaniu osób z autyzmem w oparciu o domniemany poziom ich intelektualnego funkcjonowania na „wysoki” lub „niski”.

Jakie są różnice między Zespołem Aspergera a klasycznym autyzmem?

Kategoria

Zespół Aspergera

Klasyczny autyzm

zachowania społeczne

  • nieznaczne trudności w nawiązywaniu kontaktu wzrokowego i w interpretacji gestów, mimiki, niepewność w nieformalnych sytuacjach, skłonność do rozmów o wąskim zakresie zainteresowań
  • często trudności z nawiązywaniem i utrzymywaniem relacji 
  • problem z interpretacją języka ciała, gestów, trudności w inicjowaniu i podtrzymywaniu rozmów, preferowanie samotności
  • ograniczone zainteresowanie relacjami społecznymi

komunikacja

  • formalny, książkowy styl mówienia, trudności w rozpoznawaniu sarkazmu, dosłowne interpretowanie wypowiedzi
  • zazwyczaj nie występują opóźnienia w rozwoju mowy, często pacjenci posiadają bogaty zasób słów
  • dosłowne rozumienie języka, trudności z wyłapaniem ironii lub sarkazmu
  • charakteryzuje się znacznymi opóźnieniami w rozwoju językowym, niektóre osoby mogą nie rozwijać mowy wcale

zachowania i rutyny

przywiązanie do rutyny, stereotypowe zachowania mogą być mniej widoczne

rutynowe, sztywne zachowania, stereotypie ruchowe

zainteresowania

intensywne zainteresowania w specyficznych dziedzinach, skupienie na szczegółach

silne, obsesyjne zainteresowania, często nietypowe 

przetwarzanie sensoryczne

lekkie problemy z przetwarzaniem bodźców

często silna nadwrażliwość lub niedowrażliwość na bodźce

reakcje emocjonalne

nadmierna reakcja emocjonalna na małe wydarzenia i trudności z ekspresją uczuć

trudności z regulacją emocji, wybuchy złości lub frustracji

umiejętności poznawcze

wyjątkowe zdolności w określonych dziedzinach

silne zdolności w specyficznych dziedzinach, niespójność między zdolnościami a wyzwaniami

zmiany nastroju i lęk

wysoki poziom lęku, szczególnie w sytuacjach społecznych, wahania nastroju

możliwe problemy z lękiem i depresją

funkcjonowanie w życiu codziennym

pacjenci często rozwijają skuteczne strategie radzenia sobie

wyzwania w zarządzaniu codziennymi zadaniami i obowiązkami, trudności w planowaniu i organizacji

Jakie są przyczyny Zespołu Aspergera?

Przyczyny Zespołu Aspergera, podobnie jak innych form zaburzeń ze spektrum autyzmu, nie są w pełni poznane i uważa się, że wynikają z połączenia czynników genetycznych, biologicznych i środowiskowych. Badania sugerują, że genetyka odgrywa znaczącą rolę w rozwoju Zespołu Aspergera. Zaburzenie to częściej występuje w niektórych rodzinach, co wskazuje na możliwość dziedziczenia predyspozycji do zaburzeń ze spektrum autyzmu. Jednakże, nie zidentyfikowano jednego konkretnego genu odpowiedzialnego za Zespół Aspergera; raczej mówi się o wpływie wielu genów. Zaburzenia w rozwoju mózgu również są uważane za jedną z potencjalnych przyczyn Zespołu Aspergera. Badania neuroobrazowe wykazały różnice w strukturze i funkcjonowaniu mózgu u osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, co może wpływać na przetwarzanie informacji i interakcje społeczne. Konkretne czynniki środowiskowe przyczyniające się do rozwoju Zespołu Aspergera nie zostały jednoznacznie zidentyfikowane, ale niektóre badania sugerują, że czynniki takie jak ekspozycja na toksyny środowiskowe, powikłania w ciąży i podczas porodu, mogą zwiększać ryzyko. Ważne jest jednak podkreślenie, że nie ma jednoznacznych dowodów bezpośrednio łączących te czynniki z Zespołem Aspergera. Wciąż trwają badania mające na celu lepsze zrozumienie tych zaburzeń, ich przyczyn oraz skuteczniejszych metod wsparcia i terapii dla osób z ASD.

Jak wygląda diagnostyka Zespołu Aspergera?

Od czasu wprowadzenia nowego sposobu klasyfikacji, Zespół Aspergera nie jest już klasyfikowany jako odrębna jednostka diagnostyczna, lecz jest włączony do szerszej kategorii zaburzeń ze spektrum autyzmu. Niemniej jednak, proces diagnostyczny dla osób, które mogłyby wcześniej otrzymać diagnozę Zespołu Aspergera, obejmuje kilka kroków. W pierwszej kolejności przeprowadza się badania medyczne, zgodnie z zaleceniami specjalisty, aby ocenić stan zdrowia. Następnie realizowany jest wywiad z rodziną, który ma na celu zebranie informacji o historii rodziny oraz etapach rozwoju dziecka, już od okresu prenatalnego. Kolejny etap to bezpośrednia obserwacja dziecka przez specjalistę, na przykład podczas swobodnej zabawy w gabinecie. Diagnostyka obejmuje również stosowanie specjalistycznych testów psychologicznych, które służą do oceny spełnienia określonych kryteriów diagnozy. W zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta, mogą być także zalecane konsultacje z logopedą, terapeutą zajęciowym, psychiatrą, czy neurologiem.

Proces diagnostyczny jest złożony i wymaga czasu, aby zapewnić dokładność diagnozy oraz odpowiednie zrozumienie funkcjonowania osoby diagnozowanej. Diagnoza jest ważnym krokiem do zaplanowania odpowiedniego wsparcia, w tym interwencji edukacyjnych, terapeutycznych i wsparcia społecznego. Jeśli poszukujesz specjalistów, którzy pomogą w odpowiednim zdiagnozowaniu pacjenta oraz dostosowania planu terapeutycznego, zachęcamy do umówienia wizyty w MentalPath.

 

Zespół Aspergera – terapia

Terapia dla osób z Zespołem Aspergera, podobnie jak w przypadku innych zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD), jest indywidualnie dostosowywana do potrzeb danego pacjenta i odpowiednio do wieku. Celem terapii jest pomoc w rozwoju umiejętności społecznych, komunikacyjnych, a także wsparcie w radzeniu sobie z ograniczonymi, stereotypowymi wzorcami zachowań. 

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) autyzmu

Psychoterapia ma na celu modyfikację zachowań przez rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania. Używa wzmocnień dla pozytywnych zachowań i eliminuje te niepożądane. Pomaga także w identyfikacji i zmianie negatywnych wzorców myślenia Może być szczególnie pomocna w radzeniu sobie z zaburzeniami lękowymi i depresją, które często współwystępują u pacjentów z Zespołem Aspergera. 

Podejście rozwojowe w terapii osób ze spektrum autyzmu 

Koncentruje się na wsparciu naturalnego rozwoju dziecka i dostosowaniu środowiska do jego potrzeb. Taka terapia jest mniej sformalizowana, zachęca do samodzielnej inicjatywy. Terapeuci wspierają motywację dziecka do nauki, podążając za jego zainteresowaniami i sygnałami. Kładzie nacisk na budowanie relacji i uczestnictwo rodziców w tworzeniu indywidualnego programu terapii. Uczy także nowych umiejętności w kontekście zgodnym z aktualnym poziomem rozwoju dziecka, integrując je z ogólnym funkcjonowaniem.

Trening umiejętności społecznych (TUS) dla osób z autyzmem

Skupia się na rozwijaniu umiejętności niezbędnych do interakcji społecznych, takich jak rozwój komunikacji werbalnej i niewerbalnej, rozpoznawanie emocji, budowanie relacji, nauka zasad etykiety społecznej i zachowań akceptowanych w różnych kontekstach społecznych, czy rozwijanie zdolności do nawiązywania i utrzymywania relacji z rówieśnikami oraz wzmacnianie samodzielności i pewności siebie w sytuacjach społecznych.

Terapia zajęciowa dla osób z autyzmem 

Pomaga w rozwoju umiejętności funkcjonowania i samodzielności w zakresie codziennych czynności, takich jak  ubieranie się, jedzenie, higiena osobista oraz zarządzanie czasem, organizacja, a także koordynacja i motoryka. Celem terapii jest zwiększenie zdolności do samodzielnego życia i uczestnictwa w życiu społecznym, gdyż wspiera także rozwój komunikacji i interakcji społecznych, pomagając osobom z autyzmem w nawiązywaniu relacji z innymi. Terapeuci zajęciowi stosują indywidualne podejście, dostosowując terapię do specyficznych potrzeb, zainteresowań i poziomu funkcjonowania każdej osoby. Terapia może obejmować różnorodne aktywności, takie jak zabawy ruchowe, zadania manualne (np. prace plastyczne, modelowanie), ćwiczenia na rozwijanie umiejętności społecznych, a także użycie pomocy dydaktycznych i technologicznych. Ważnym elementem terapii zajęciowej jest również współpraca z rodziną oraz innymi opiekunami, aby strategie i techniki stosowane podczas terapii mogły być kontynuowane w domu i w innych środowiskach. Terapeuta może również doradzać w zakresie dostosowania środowiska domowego, szkolnego czy zawodowego do potrzeb osoby z autyzmem, co ma na celu ułatwienie samodzielności i uczestnictwa w społeczności.

Terapia mowy u osób ze spektrum autyzmu 

Skoncentrowana jest na poprawie umiejętności komunikacyjnych, w tym zrozumienia języka niewerbalnego, tonu głosu i używania języka w sposób odpowiedni do kontekstu społecznego. Wiele osób z autyzmem, w tym z Zespołem Aspergera, ma trudności z rozwojem mowy i rozumieniem języka, a także używaniem komunikacji niewerbalnej, takiej jak gesty, kontakt wzrokowy, czy wyraz twarzy. Terapia mowy i języka pomaga osobom z ASD wyrażanie siebie oraz lepsze zrozumienie innych.

Terapia integracji sensorycznej (SI) dla osób ze spektrum autyzmu  

Pomaga osobom, które mogą doświadczać przeciążenia sensorycznego lub mają problemy z przetwarzaniem bodźców sensorycznych. Osoby ze spektrum autyzmu często doświadczają trudności z przetwarzaniem informacji sensorycznych z otoczenia, co może objawiać się nadwrażliwością lub przeciwnie – niedostateczną reakcją na bodźce takie jak dźwięk, światło, dotyk, smak, zapach czy ruch. Problemy te mogą prowadzić do poczucia stresu, lęku, a także trudności w koncentracji, komunikacji i interakcjach społecznych.

Terapia integracji sensorycznej obejmuje różnorodne aktywności, które są dostosowane do indywidualnych potrzeb osoby z autyzmem. Obejmują ćwiczenia dotykowe z użyciem różnorodnych materiałów i tekstur, zabawy ruchowe z wykorzystaniem huśtawek, trampolin, piłek terapeutycznych i innych przyrządów do pracy nad równowagą i koordynacją, ćwiczenia proprioceptywne wymagające świadomości ciała w przestrzeni, zabawy z użyciem bodźców wizualnych i słuchowych, dostosowane poziomem intensywności i rodzaju bodźców do potrzeb pacjenta oraz trening umiejętności motorycznych w celu poprawy koordynacji ruchowej i motoryki małej. 

Terapia osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu powinna być skupiona na współpracy specjalistów z różnych dziedzin –  jest to kluczowe dla zapewnienia kompleksowego wsparcia.

W jaki sposób rodzice i opiekunowie mogą wspierać dziecko z Zespołem Aspergera?

Wsparcie ze strony rodziców i opiekunów jest niezbędne dla rozwoju oraz samopoczucia dziecka z Zespołem Aspergera. Dostępnych jest wiele technik wspomagających codzienne funkcjonowanie, proces edukacyjny, a także rozwój emocjonalny i społeczny dziecka. Zrozumienie charakterystyki tego zaburzenia jest kluczowe do lepszego rozumienia potrzeb i zachowań dziecka. Ważna jest pomoc w nauce rozpoznawania sygnałów społecznych, zasad dobrego zachowania i kompetencji komunikacyjnych.

W rozmowie ważne jest unikanie metafor i sarkazmu, które mogą być niezrozumiałe dla osoby z autyzmem. Dzieci z Zespołem Aspergera zazwyczaj lepiej radzą sobie w ustalonym i niezmiennym harmonogramie dnia. Stopniowe wprowadzanie nowych elementów i przygotowanie dziecka na zmiany może zredukować niepokój. W środowisku szkolnym kluczowe jest dostosowanie warunków edukacyjnych do unikalnych potrzeb sensorycznych i koncentracji dziecka. Wspieranie w rozwijaniu specyficznych zainteresowań dziecka pomogą budować jego pewność siebie oraz umiejętności społeczne.

Warto również skorzystać z porady psychologa, aby opracować strategie radzenia sobie ze stresem, frustracją i trudnymi emocjami. Dla rodziców korzystne może okazać się poszukiwanie grup wsparcia, organizacji oraz programów edukacyjnych dedykowanych osobom z Zespołem Aspergera i ich bliskim.

Jakie znaczenie ma wczesna interwencja w leczeniu Zespołu Aspergera?

Wczesna interwencja ma na celu wykorzystanie okresu największej plastyczności mózgu w dzieciństwie, aby maksymalizować rozwój umiejętności w początkowych etapach życia i zminimalizować trudności, jakie mogłyby wystąpić na dalszych etapach rozwoju. Odpowiednie programy terapeutyczne pomagają w osiągnięciu tych celów. 

Jak osoby z Zespołem Aspergera mogą radzić sobie w szkole, pracy i życiu społecznym?

W szkole

  • Planowanie edukacji w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb ucznia.
  • Wsparcie nauczycieli i personelu szkolnego.
  • Uczestnictwo w programach rozwijających umiejętności społeczne może pomóc w nawigowaniu w relacjach rówieśniczych i budowaniu przyjaźni.
  • Minimalizowanie przeciążeń sensorycznych i dostosowanie środowiska do nauki mogą pomóc w lepszym skupieniu się na zadaniach.

     

W pracy

  • Wybór zawodu, który odpowiada zainteresowaniom i mocnym stronom osoby z Zespołem Aspergera, może znacznie zwiększyć szanse na sukces zawodowy.
  • Informowanie pracodawcy o swoich specyficznych potrzebach może pomóc w uzyskaniu niezbędnego wsparcia.
  • Proste udogodnienia, takie jak cicha przestrzeń w miejscu pracy czy elastyczne godziny pracy, mogą znacznie poprawić wydajność i samopoczucie.

     

W życiu społecznym

  • Dołączenie do grup wsparcia dla osób z Zespołem Aspergera lub innych form spektrum autyzmu może pomóc w nawiązywaniu kontaktów z osobami o podobnych doświadczeniach.
  • Wspólne zainteresowania mogą być świetnym sposobem na nawiązywanie relacji i budowanie przyjaźni.
  • Praca nad nauką umiejętności społecznych, takich jak rozumienie komunikacji niewerbalnej.
  • Korzystanie z profesjonalnej pomocy, np. w formie terapii behawioralnej czy treningu umiejętności społecznych, może być nieoceniona w radzeniu sobie z wyzwaniami codziennego życia.

     

Inne strategie

  • Zrozumienie swojego zaburzenia i akceptacja siebie mogą pomóc w budowaniu pozytywnej tożsamości i poczucia własnej wartości.
  • Używanie narzędzi pomagających w organizacji i planowaniu czasu może pomóc w zarządzaniu codziennymi obowiązkami i redukcji stresu.
  • Osoby z Zespołem Aspergera często posiadają unikalne talenty i perspektywy, które mogą być cennym atutem w wielu sytuacjach życiowych.

W Mental Path oferujemy kompleksowe podejście do leczenia i wsparcia osób ze spektrum autyzmu, w tym Zespołem Aspergera. Nasz zespół doświadczonych specjalistów, w tym terapeutów zajęciowych, logopedów, psychologów oraz terapeutów poznawczo-behawioralnych, pracuje wspólnie, aby dostarczać indywidualne i skuteczne programy terapeutyczne.

W celu umówienia konsultacji

zadzwoń pod +48 (22) 115 16 87

lub skontaktuj się poprzez e-mail: recepcja@mentalpath.pl

Zachęcamy również do rejestracji poprzez formularz online: https://mentalpath.pl/kontakt/

W MentalPath pomożemy ci zidentyfikować przyczyny twoich problemów
i przeprowadzimy cię przez proces leczenia w przyjaznych i empatycznych warunkach.

Skontaktuj się już dziś i wybierz odpowiedniego specjalistę.
Zrób pierwszy krok, żeby pomóc swojemu dziecku,
aby mogło się harmonijnie rozwijać i w pełni wykorzystywać swój potencjał.

Nasi specjaliści